Στοχευμένη δράση κατά των πλαστικών | Της Χρ. Ζέρη

ΦΩΤΟ: Studio Αχιλλέας

Το πλαστικό έχει γίνει πλέον αναπόσπαστο στοιχείο της ζωής μας. Πλαστικές σακούλες, μπουκάλια, συσκευασίες, πλαστικά παιχνίδια, πλαστικά εξαρτήματα αυτοκινήτων και ηλεκτρονικών συσκευών, συνθετικά ρούχα, είναι μόνο κάποιες από τις χρήσεις του πλαστικού. Όσο πιο πολύ το χρησιμοποιούμε τόσο πιο πολύ εμφανίζεται στα σκουπίδια μας. 

Είναι γεγονός ότι η μεγαλύτερη ποσότητα των πλαστικών σκουπιδιών είτε θάβεται είτε ανακυκλώνεται, ενώ οι προσπάθειες για ενίσχυση της ανακύκλωσης εντείνονται. Ένα μέρος όμως των πλαστικών ξεφεύγει της σωστής διαχείρισης και τελικά βρίσκει τον δρόμο για την θάλασσα.

Αποτέλεσμα είναι η παρουσία μικρών ή μεγαλύτερων κομματιών πλαστικού σε όλα τα μήκη και τα πλάτη της γης, σε επιφανειακά νερά και στους βυθούς των ωκεανών αλλά και στα στομάχια των οργανισμών. Η Ελλάδα δεν αποτελεί εξαίρεση. Ο παράκτιος πληθυσμός της  χώρας παράγει περίπου 75 χιλιάδες τόνους τον χρόνο μη βιο-αποδομήσιμα απορρίμματα. Από αυτά εκτιμάται ότι περίπου το 25% δηλ. 19 χιλιάδες τόνοι θα καταλήξουν στην θάλασσα.

Επειδή τα πλαστικά επιπλέουν, μεταφέρονται από τις ακτές στην επιφάνεια της θάλασσας και από εκεί ξανά πίσω στις ακτές πολλές φορές. Οι πρόσφατες έρευνες του Ελληνικού Κέντρου Θαλασσίων Ερευνών (ΕΛΚΕΘΕ) έδειξαν ότι στις παραλίες μας ο ετήσιος ρυθμός απόθεσης των πλαστικών μπορεί να φτάσει τον 1 τόνο/km. Κατά τη διάρκεια αυτής της πορείας μεταξύ ακτών και θάλασσας, τα πλαστικά με την δύναμη του ήλιου και των κυμάτων σιγά -σιγά σπάνε σε όλο και μικρότερα κομμάτια, τα μικροπλαστικά. Κατά μέσο όρο περίπου 300g/km2 τέτοιων μικροπλαστικών (μικρότερα από 5 χιλιοστά) επιπλέουν σήμερα στον αφρό των ελληνικών θαλασσών. Οι επιστήμονες του ΕΛΚΕΘΕ διαπίστωσαν ότι στον αφρό της θάλασσας το 80% των σωματιδίων διαστάσεων 0.3 έως 5 χιλιοστά ήταν πλαστικά, ενώ στο 20% των ατόμων των ψαριών που μελέτησαν ανίχνευσαν πλαστικά στο πεπτικό τους σύστημα.

Εκτός όμως από τη δημιουργία μικροπλαστικών από το σπάσιμο των μεγαλύτερων, τα μικροπλαστικά αποτελούν συστατικό μιας σειράς καταναλωτικών προϊόντων. Σε αρκετά απορρυπαντικά και είδη προσωπικής υγιεινής (οδοντόκρεμες, σαπούνια απολέπισης) χρησιμοποιούνται σφαιρίδια πολυαιθυλενίου. Λόγω του μεγέθους τους δεν κατακρατούνται από τις μονάδες επεξεργασίας λυμάτων με αποτέλεσμα να εισέρχονται απ’ ευθείας στο θαλάσσιο περιβάλλον.

Επίσης και οι ίνες των συνθετικών υφασμάτων από τα πλυντήρια ακολουθούν αυτή τη πορεία. Ο βυθός των θαλασσών δεν μένει ανεπηρέαστος καθώς ένα μέρος από τα πλαστικά θα ξεφύγει από αυτό το «σούρτα –φέρτα» μεταξύ θάλασσας και ακτών και θα καταβυθιστεί. Στον βυθό, παραμείνει για πολλά χρόνια δημιουργώντας σιγά-σιγά ένα πλαστικό υπόστρωμα για τους οργανισμούς. Οι ποσότητες δεν είναι πλέον αμελητέες, στο Β. Ιόνιο τα πλαστικά στον βυθό αντιστοιχούν σε ~ 50 kg/km2 ενώ στον Σαρωνικό φθάνουν τα 100 kg/km2. Σήμερα το ψάρεμα με την τράτα δεν φέρνει μόνο ψάρια αλλά και πλαστικά.

Οι ακριβείς επιπτώσεις του πλαστικού στο περιβάλλον δεν είναι ακόμα εντελώς γνωστές. Ένα όμως είναι σίγουρο: κανείς δεν θέλει μια θάλασσα από πλαστικά και η ανάγκη στοχευμένων δράσεων είναι πλέον επιτακτική.

Χριστίνα Ζέρη

Χημικός - Ωκεανογράφος

Ινστιτούτο Ωκεανογραφίας

ΠΗΓΗ: Έντυπη «ΦΩΝΗ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥ»