Καθολικισμός στην Πάρο | Του Δ.Μ.Μ.

Με αφορμή ένα e-mail που λάβαμε «αναγκαστήκαμε» να ανακαλύψουμε πολλά πράγματα για την αδελφή κοινότητα των καθολικών στην Πάρο

Η κοινότητα μόνο μικρή δεν είναι αριθμητικά, καθώς υπάρχουν σήμερα 1200 άτομα που ανήκουν στην Καθολική Επισκοπή Νάξου, Τήνου, Πάρου.

Η συντριπτική πλειοψηφία των Καθολικών της Πάρου είναι αλλοδαποί (Γάλλοι, Πολωνοί κλπ). Ελάχιστες οικογένειες Παριανών Καθολικών υπάρχουν σήμερα. 
Ιστορικά η ίδρυση του Φραγκικού Δουκάτου Νάξου το 1207 από τον Μάρκο Σανούδο, έδωσε την αφορμή ν’ ανθίσει η Ρωμαιοκαθολική Κοινότητα της Πάρου. Ήταν δε ιδιαίτερα ισχυρή από τον 11ο, 12ο και 13ο αι. Οι Καθολικοί ισχυρίζονται ότι η κάθοδος των Ρώσων τον 15ο αι. στη Νάουσα, ήταν η αφορμή της συρρίκνωσης τους, λόγω των διωγμών που υπέστησαν.

Οι ιστορικοί αναλυτές διαφωνούν καθώς ισχυρίζονται ότι η συρρίκνωση τους άρχισε ουσιαστικά από τον 17ο αι. Ο λόγος ήταν ότι η Καθολική εκκλησία αδυνατούσε να βρει ιερείς που θα ικανοποιούσαν τις ανάγκες. Έγιναν προσπάθειες με την εγκατάσταση Ιησουϊτών στην Πάρο που όμως για διάφορους λόγους απέτυχαν. Οι Ιησουίτες ήταν αρεστοί στο νησί μας αλλά δυστυχώς οι ίδιοι αντιμετώπιζαν μεγάλα προβλήματα με την Ελληνική γλώσσα. 

Την εποχή εκείνη υπήρχαν στην Πάρο τρεις πόλεις, Νάουσσα (Agousa), Παροικία (Eparkia) και ο Κέφαλος (Μάρπησσα) που μαζί με 5-6 χωριά συγκέντρωναν 16.000 κατοίκους. Εξ αυτών οι 15 ήταν Τούρκοι και οι 60 Λατίνοι. Τόσον οι μεν όσο και οι δε ήταν αμόρφωτοι σε θέματα θρησκείας σύμφωνα με τις εκθέσεις των Ιησουϊτών. Οι τόποι λατρείας των Ορθοδόξων και των Καθολικών ήταν σε ακόμα χειρότερη κατάσταση.

Δυστυχώς όμως για την Καθολική Κοινότητα ξέσπασε εμφύλιος πόλεμος μεταξύ Ιησουϊτών και Καπουκίνων για την ιεραποστολή στο νησί μας. Το φραγκομονάστηρο της Παροικίας ήταν το κέντρο των καπουτσίνων. Οι Ιησουίτες είχαν ως βάση τους την Νάουσα με την αρχοντική οικογένεια του Γιαννουλάκη Γιράρδη και το μοναχό Φρ. Hansy. 

Ένα άλλο συμπέρασμα που υπάρχει είναι ότι ίσως έπαιξε ρόλο στην διαμάχη Ιησουϊτών-Καπουκίνων στην Πάρο, ότι οι πρώτοι ήταν Γάλλοι και οι δεύτεροι Σικελοί. Από τα τέλη του 17ου αι. ο Καθολικισμός στην Πάρο -και στις Κυκλάδες- αρχίζει τη συρρίκνωσή του. 

Το 1537 το Οικουμενικό Πατριαρχείο Κωνσταντινουπόλεως επάνδρωσε με Ορθόδοξους ιεράρχες όλες τις Μητροπόλεις που είχαν πληρωθεί από το 1207 με Δυτικούς επισκόπους. Εξαίρεση αποτέλεσε η Σύρος που το 90% των κατοίκων της παρέμεινε στο καθολικό δόγμα.

Τον 18ο αι. υπάρχει μία αναλαμπή και το 1857 η Αντίπαρος έχει δικό της ιερέα. «Αιτία» της αναλαμπής είναι ο Επίσκοπος εκ Χίου, Υάκινθος Ιουστινιάνης του τάγματος των Δομινικανών. Είχε 55 γηγενείς ιερείς και εκποίησε αγρούς σε καλλιεργητές. Αυτό όμως δημιούργησε διενέξεις σε οικογένειες κληρικών με αποτέλεσμα το 1787 στην Καθολική Κοινότητα της Πάρου να έχουμε εμφύλια διαμάχη. Παρ όλα αυτά, το 1619 εκλέγεται Επίσκοπος των Καθολικών Κυκλάδων ο Παριανός Ι. Γηράρδης, ο οποίος κάνει μεγάλες προσφορές Γης στην Νάουσα για ίδρυση μονών Ιησουϊτών παρά τις συνεχείς απειλές των Τούρκων. Το 1623 γίνεται ο πρώτος Καθολικός Επίσκοπος Κυκλάδων που επισκέπτεται τον Πάπα Γρηγόριο ΙΕ στην Ρώμη. 

Οι ιστορικοί πάντως της Καθολικής εκκλησίας θεωρούν ότι το 1757 ήρθε η παρακμή της λατινικής κοινότητας Πάρου.

Η Ελληνική Επανάσταση του 1821 που συνέδεσε Ελληνισμό και Ορθοδοξία έφερε το μεγάλο «κτύπημα» και στους Καθολικούς της Πάρου. Τα χρήματα των 5.000 Χιωτών προσφύγων το 1822-3 στη Σύρο και ο ζήλος τους για τόνωση του Ορθόδοξου δόγματος στις Κυκλάδες, ήταν ίσως το ουσιαστικό τέλος. 

Οι δυναμικές παρεμβάσεις της νεοσύστατης Ελληνικής κυβέρνησης συνεχίζονται και στην Πάρο καθώς ο υπ. Εσωτερικών Γρηγόριος Δικαίος (Παπαφλέσσας) στις 25/2/1824 δίνει την άδεια για ανοικοδόμηση νέων Ορθοδόξων ναών. Όλα αυτά βέβαια που τονώνουν την Ορθοδοξία στις Κυκλάδες γίνονται μαζί με την θέσπιση του Αυτοκέφαλου της Ελλαδικής Εκκλησίας και την έλευση προσφύγων από την Μ. Ασία το 1922. 

Δ.Μ.Μ.