Υπ. πολιτισμού εν ταραχή... Βάλλει κατά δωρητών της Πάρου

Η «Φωνή της Πάρου», στις 18 Ιουνίου 2016 έφερνε στο φως της δημοσιότητας την υπόθεση με τα «εξαφανισμένα» νομίσματα που είχε δωρίσει ο συμπολίτης μας, καθηγητής, κ  Αριστείδης Βαρριάς.

Το ιστορικό της υπόθεσης ξεκίνησε πριν 10 χρόνια, με τη δωρεά του κ. Βαρριά και αφορά 106 νομίσματα, που καλύπτουν όλη σχεδόν τη νομισματική ιστορία του νησιού μας από την Πάρο των αρχαϊκών και κλασικών χρόνων μέχρι τα Βυζαντινά χρόνια, καθώς και τη Βενετική και Οθωμανική περίοδο.

Τότε, η αποδοχή της δωρεάς έγινε υπό το βασικό όρο ότι μετά τη συντήρηση των νομισμάτων αυτά θα εκτεθούν στο αρχαιολογικό μουσείο της Πάρου. Παρά ταύτα τα νομίσματα δεν επέστρεψαν ποτέ στην Πάρο, ως σήμερα, στη φυσική τους θέση (αρχαιολογικό μουσείο), παρά τις έγγραφες οχλήσεις της προέδρου επιτροπής ανάδειξης πολιτιστικής κληρονομιάς δήμου Πάρου, καθηγήτριας, Ντόρας Κατσωνοπούλου και του δημάρχου Πάρου, κ. Μ. Κωβαίου.

Η ερώτηση Παπακώστα

Το αρχικό δημοσίευμα στην εφημερίδα μας έφερε την ερώτηση στη Βουλή. Στις 11/7/2016 από τη Βουλευτή ΝΔ Β’ Αθηνών,. κ. Κατερίνας Παπακώστα Σιδηροπούλου, καθώς οι βουλευτές Κυκλάδων φάνηκαν ανήμποροι να κατανοήσουν το γεγονός…

Στην ερώτησή της η κ. Παπακώστα σημείωνε μεταξύ άλλων:

«[…] Σε δημοσίευμα της 18ης Ιουνίου 2016 της τοπικής εφημερίδας «Φωνή της Πάρου», το θέμα της δωρεάς 106 αρχαίων νομισμάτων από τον κ. Αριστείδη Βαρριά στην Εφορεία Αρχαιοτήτων Κυκλάδων φαίνεται να εγείρει ερωτήματα σχετικά με την τύχη

των αρχαίων νομισμάτων και με τον τρόπο διαχείρισης δωρεών πολιτών προς το δημόσιο.

Η επιστολή που εστάλη από τον Δήμαρχο Πάρου στις 18/05/2016 στον Υπουργό Πολιτισμού και Αθλητισμού, κατά το δημοσίευμα, φανερώνει ότι η αρχαιολογική υπηρεσία δεν προχώρησε σε καμία ενέργεια τα τελευταία δέκα χρόνια, προκειμένου η εν

λόγω αρχαιολογική συλλογή νομισμάτων, μοναδική για το νησί της Πάρου, να εκτεθεί στο Αρχαιολογικό Μουσείο του νησιού και να αποδοθεί στους πολίτες της Πάρου, σύμφωνα με την προϋπόθεση που είχε τεθεί από τον δωρητή. Από το δημοσίευμα προκύπτει επίσης ότι σε σχετικό ερώτημα, η Εφορεία Κυκλάδων το 2008 απάντησε ότι τα νομίσματα επρόκειτο να συντηρηθούν το 2009. Ωστόσο, οκτώ ολόκληρα χρόνια αργότερα η συλλογή των αρχαίων νομισμάτων εξακολουθεί να βρίσκεται στα αζήτητα.

Κατόπιν τούτων ερωτάται ο κ. Υπουργός:

1. Ποιές οι ενέργειές σας σχετικά με την από 18/05/2016 επιστολή του Δημάρχου Πάρου;

2. Έχει γίνει αποδοχή της δωρεάς του Αριστείδη Βαρριά;

3. Παρακαλούμε όπως μας αποστείλετε το έγγραφο αποδοχής της δωρεάς.

4. Σε ποιόν φορέα ή ιδιώτη και πότε έχει ανατεθεί η συντήρηση των αρχαίων νομισμάτων και ποιο το χρονοδιάγραμμα για την απόδοση της συλλογής

στους κατοίκους της Πάρου;

5. Ποιές οι ενέργειές σας για τη διαπιστωμένη αδράνεια της αρμόδιας υπηρεσίας στη δωρεά πολιτών, όταν μάλιστα αυτό γίνεται αδαπάνως για το Δημόσιο;».

Η πρωτοφανής απάντηση

Ο υπουργός Πολιτισμού και Αθλητισμού, κ. Αριστείδης Μπαλτάς, στις 1/8/2016, απαντώντας στην ερώτηση της κ. Παπακώστα, σημειώνει:

«Έως τώρα δεν είναι δυνατό να υλοποιηθεί η διαδικασία αποδοχής δωρεάς, αφού ο κ. Α. Βαρριάς δεν είναι κατά νόμον συλλέκτης, ούτε έχει αιτηθεί να είναι συλλέκτης (βλ. (α) σχετικό.

Τα νομίσματα έχουν παραδοθεί από τον ίδιον το 2006, (β) σχετικό, αφού είχαν προηγηθεί έγγραφα της Εφορείας Αρχαιοτήτων Κυκλάδων για την άμεση παράδοση των νομισμάτων. Σημειώνεται επίσης ότι, σύμφωνα με το συνημμένο με το Πρωτόκολλο Παράδοσης Παραλαβής των νομισμάτων κατάλογο που συνέταξε ο ίδιος κ. Βαρριάς, (β) σχετικό, αναφέρει ότι τα νομίσματα «συλλέχθηκαν από το χώρο της αυλής του Σχολείου και τον περιφερειακό δρόμο της Παροικιάς…», από τη δεκαετία του 80, δηλαδή εντός κηρυγμένου αρχαιολογικού Χώρου, κάτι που αντίκειται στο νόμο, ν. 3028/αρ.24, παρ.1, ο οποίος σημειώνει: «… όποιος βρίσκει ή αυτός στον οποίον περιέχεται κινητό αρχαίο, οφείλει να το δηλώνει χωρίς υπαίτια καθυστέρηση…».

Επισημαίνεται επίσης ότι η παράδοσή τους είναι υποχρεωτική σύμφωνα με το νόμο όπου μάλιστα «δεν καταβάλλεται αμοιβή αν το αρχαίο ανακαλύπτεται σε οριοθετημένο ή σε υπό οριοθέτηση αρχαιολογικό Χώρο» (ν. 3028/2002 αρ.24, παρ.6β). Επομένως, σύμφωνα με τα παραπάνω, η περίπτωση της παράδοσης των νομισμάτων από τον κ. Βαρριά, δεν συνιστά δωρεά.

Τα νομίσματα της παράδοσης Βαρριά συντηρούνται στο εργαστήριο συντήρησης μετάλλινων αντικειμένων της ΕΦΑ Κυκλάδων στην Άνδρο.

Η Εφορεία παρά το μεγάλο φόρτο εργασίας που σχετίζεται με την εποπτεία δεκάδων αρχαιολογικών χώρων, Μουσείων, καθώς και ασφάλεια και συντήρηση χιλιάδων κινητών ευρημάτων στις Κυκλάδες, προχώρησε στην εξασφάλιση της φύλαξης των αρχαίων νομισμάτων σε κατάλληλες γι αυτά συνθήκες. Για το λόγο αυτό το 2009 μετέφερε τα νομίσματα σε εργαστήριο μετάλλινων αντικειμένων στη Θήρα, ενώ ταυτόχρονα απευθύνθηκε και στο Νομισματικό Μουσείο για την άμεση συντήρησή τους. Και στις δύο περιπτώσεις λόγω φόρτου εργασίας δεν προηγήθηκε η συντήρησή τους. Σήμερα όμως συντηρούνται κατά σειρά προτεραιότητας και αναμένεται η ολοκλήρωση της συντήρησής τους εντός του 2016.

Η έκθεση των νομισμάτων στο Μουσείο Πάρου προϋποθέτει την ένταξή τους μέσα σε ένα ενιαίο και συνεκτικό μουσειολογικό σκεπτικό με το οποίο θα πρέπει να αναμορφωθεί όλη η έκθεση του αρχαιολογικού μουσείου. Η αποσπασματική έκθεση αρχαιοτήτων στην υφιστάμενη έκθεση αντίκειται σε στοιχειώδεις μουσειολογικές και μουσειογραφικές πρακτικές. Συνεπώς, η έκθεση μέρους ή του συνόλου των νομισμάτων που παραδόθηκαν θα αξιοποιηθεί στο πλαίσιο του ανασχεδιασμού και της επανέκθεσης του μουσείου Πάρου».

Τα απίστευτα Μπαλτά

Ο κ. Μπαλτάς στην απάντησή του ουσιαστικά καλύπτει τους υπαίτιους για την καθυστέρηση 10 ολόκληρων ετών για τη συντήρηση και την απόδοσή τους στο αρχαιολογικό μουσείο του νησιού μας.

Ο κ. υπουργός για πρώτη φορά κάνει λόγο –και οι υπηρεσίες του- περί αποδοχής δωρεάς, κάτι που ουδέποτε είχε τεθεί και αυτό αποδεικνύεται από την ΚΑ Εφορεία Προϊστορικών Κλασικών Αρχαιοτήτων του υπουργείο Πολιτισμού, όταν στις 22/5/2006 με αρ. πρωτ. 4768 σε επιστολή της προς τον κ. Αρ. Βαρριά για το θέμα των αρχαίων νομισμάτων σημείωνε:

«Θέμα: Παράδοση συλλογής νομισμάτων

Σας ενημερώνουμε ότι ο αρμόδιος αρχαιολόγος της Υπηρεσίας μας θα επικοινωνήσει μαζί σας για την παράδοση – παραλαβή της συλλογής νομισμάτων που έχετε στη συλλογή σας, προκειμένου να προωθηθεί η συντήρηση των αντικειμένων και η προετοιμασία τους για την έκθεσή τους στο Αρχαιολογικό Μουσείο Πάρου».

Η όλη παραφιλολογία περί αποδοχής της δωρεάς είναι για να καλυφθεί η αργοπορία των αρχών για την υπόθεση. Η απάντηση όμως του υπουργείου Πολιτισμού προχωρά στη συνέχεια σε κάτι χειρότερο, για να δικαιολογήσει τα αδικαιολόγητα. Αφήνει αιχμές για τον τρόπο που αποκτήθηκαν (νομίσματα) και με αόριστες αποκομμένες προτάσεις νόμων, προσπαθεί να δημιουργήσει εντυπώσεις.

Στη συνέχεια της απάντησης -μη μπορώντας ουσιαστικά να δικαιολογήσει την αργοπορία 10 ολόκληρων ετών-, παραδέχεται (το υπουργείο) ότι επί τρία χρόνια τα νομίσματα έμειναν σε κάποια άκρη έως ότι μεταφερθούν στη Θήρα για συντήρηση! Και ενώ στο τέλος, στην ουσία της απάντησης, υποστηρίζει ο κ. Μπαλτάς, ότι, κατά προτεραιότητα αναμένεται η ολοκλήρωση της συντήρησής τους εντός του 2016, στη συνέχεια κάνουν «κριτική» εκ του ασφαλούς, για ένα ενιαίο και συνεκτικό μουσειολογικό σκεπτικό με το οποίο θα πρέπει να αναμορφωθεί όλη η έκθεση του αρχαιολογικού μουσείου. Λες και η νέα «φιλοσοφία» που πρέπει να έχει ο χώρος του αρχαιολογικού μουσείου Πάρου είναι αποτέλεσμα εργασίας τρίτων και όχι των ιδίων!

Η άποψή μας είναι ότι προετοιμάζουν το έδαφος για νέες δικαιολογίες στη συνέχεια, καθώς φαντάζει αδύνατη η έκθεση νομισμάτων στο αρχαιολογικό μουσείο εντός των 2016. Όσο για τη λάσπη που ρίχνουν με τον ανεμιστήρα στο δωρητή κ. Βαρριά, αυτό φαίνεται ότι δεν τους πολυενδιαφέρει…

Το σχόλιο Παπακώστα

Η βουλευτής ΝΔ Β’ Αθηνών, κ. Κατερίνα Παπακώστα, σε σχολιασμό της απάντησης του κ. υπουργού Πολιτισμού και Αθλητισμού, στο πλαίσιο του κοινοβουλευτικού ελέγχου, σημειώνει:

«Η απάντηση του κ. υπουργού Πολιτισμού και Αθλητισμού, Αριστείδη Μπαλτά δεν απαντά στα ερωτήματα που έθεσα στην ερώτηση που κατέθεσα στις 11.07.2016, στο πλαίσιο του Κοινοβουλευτικού Ελέγχου. Διαβάζοντάς την, τρία συμπεράσματα βγάζει κανείς:

- κ. Α. Βαρριάς είναι παραβάτης σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στον αρχαιολογικό νόμο,

- δεν υφίσταται δωρεά νομισμάτων εκ μέρους του και

- ως εκ τούτου χρονοδιάγραμμα για την έκθεσή τους δεν υπάρχει, καθώς εδώ και 10 χρόνια δεν προέκυψε ανάλογη ανάγκη.

Διαβάζοντας την απάντηση επισημαίνω τα εξής:

Η απάντηση του κ. υπουργού Πολιτισμού και Αθλητισμού Αριστείδη Μπαλτά, ξεκινά λέγοντας ότι «έως τώρα, δεν έχει υλοποιηθεί η αποδοχή της δωρεάς αφού ο κ. Α. Βαρριάς δεν είναι κατά νόμον συλλέκτης» παραπέμποντας σε υπηρεσιακό έγγραφο με ημερομηνία 16/06/2016. Εύλογα γεννάται το ερώτημα κατά πόσο η αρμόδια υπηρεσία ενημέρωσε σχετικά τον πολίτη, όταν προσήλθε σε αυτήν το 2006.

Και συνεχίζει η απάντηση με αναφορά στην πρωτοβουλία του κ. Α. Βαρριά να συλλέξει τα νομίσματα από την αυλή του Σχολείου και τον περιφερειακό δρόμο της Παροικιάς όταν αυτός ήταν χωματόδρομος, πράγμα που είχε δηλώσει ο ίδιος και μάλιστα, εγγράφως. Διαπιστώνεται ότι ο κ. Α. Βαρριάς  ενήργησε κατά παράβαση του αρχαιολογικού νόμου, και ως εκ τούτου η απόδοση των νομισμάτων από μέρους του «δεν συνιστά δωρεά»! Αν θεωρήσουμε ότι ο κ. Α. Βαρριάς διέπραξε αδίκημα κατά τον αρχαιολογικό νόμο, όπως ο κ. Υπουργός υποστηρίζει, αναρωτιέται κανείς, ποιά η διαδικασία που έπρεπε να είχε ακολουθήσει τελικά για να μην είναι παράνομος εδώ και δέκα χρόνια.

Καταλήγοντας, η απάντηση του κ. υπουργού σημειώνει ότι τα νομίσματα θα συντηρηθούν μέχρι το τέλος του τρέχοντος έτους (2016) από την Εφορεία Κυκλάδων και θα εκτεθούν είτε μέρος αυτών είτε στο σύνολό τους στο Μουσείο της Πάρου αφού προηγηθεί ο ανασχεδιασμός της επανέκθεσης του μουσείου της Πάρου».