Παριανές μνήμες | 14 Νοεμβρίου 1941 - Εθνική Αντίσταση

Με την άφιξη του αγγλικού υποβρυχίου, στην ερημική ακτή του Αγίου Γεωργίου Αντιπάρου απέναντι από το Δεσποτικό, άρχισε η «Επιχείρηση Αντίπαρος», με πρωταγωνιστές τον Άγγλο λοχαγό Τζον Άτκινσον και τον περιβόητο Χάρη Γραμματικάκη.

Ξεκίνησε με επιτυχείς αποστολές του υποβρυχίου από τη βάση της Αντιπάρου, στην Αλεξάνδρεια, με Άγγλους και Έλληνες που έφερνε από την Ανάβυσσο με το καΐκι ο Γραμματικάκης. Την «Επιχείρηση Αντίπαρος» οργάνωσαν εξ ολοκλήρου οι μυστικές υπηρεσίες του Αγγλικού Στρατηγείου -η ΜΟ4, το 2ο επιτελικό γραφείο υπό τον στρατηγό Χαίηγουντ και η Ιντέλλινζενς Σέρβις- χωρίς καμία ανάμειξη του Ελληνικού Στρατηγείου της Μέσης Ανατολής. Παρέδωσαν στον Άτκινσον όλα τα απόρρητα έγγραφα, τους κώδικες και τα χρήματα, σε λίρες και δολάρια, ενώ η Ιντέλλινζενς Σέρβις έδωσε μόνο προφορικές εντολές στο Γραμματικάκη.

Ο Γραμματικάκης όμως, πριν αναχωρήσει, ενημέρωσε κρυφά τον επικεφαλής του Ελληνικού Στρατηγείου, στρατηγό Τζανάκη, ο οποίος την τελευταία στιγμή του έδωσε ιδιόχειρο σημείωμα του, για να τον διευκολύνουν οι Ελληνικές Αρχές στην κατεχόμενη Ελλάδα. Έτσι, Άτκινσον και Γραμματικάκης, συνοδευόμενοι από τον Άγγλο μυστικό πράκτορα Τζον Ρέντπαθ, επιβιβάστηκαν στο υποβρύχιο και αναχώρησαν από την Αλεξάνδρεια στις 10 Νοεμβρίου 1941 με προορισμό την Αντίπαρο…

Στην αρχή, μόνον ορισμένοι άνθρωποι στην Πάρο έλαβαν γνώση της «Μυστικής Επιχείρησης». Ο ίδιος ο Γραμματικάκης, επέδωσε το έγγραφο σημείωμα του στρατηγού Τζανακάκη στον διοικητή Χωροφυλακής Πάρου, μοίραρχο Γεώργιο Ζαμπέτα, ο οποίος ενημέρωσε τον πρόεδρο της Κοινότητας Πάρου, Μιχαήλ Κρίσπη και τον ταγματάρχη Ιωάννη Καραβία που βρισκόταν στην Πάρο, καθ’ οδόν για τη Μέση Ανατολή. Αργότερα έλαβαν γνώση ο τελώνης, δύο άντρες της χωροφυλακής και οι καπεταναίοι Γιάννης Τσαντάνης (Χαλκίτης), Ιάκωβος Ραγκούσης, Φραγκίσκος Τσαντάνης και Αγαπητός Κατρής,που είχαν καΐκια. Ο Σπύρος Τζαβέλλας, ο οποίος ενημερώθηκε πρώτος από τον Γραμματικάκη μόλις το υποβρύχιο έφθασε στην Αντίπαρο, διέθεσε το εξοχικό του σπίτι, στον Αϊ-Γιώργη, για να εγκατασταθεί η βάση. Επειδή είχε κόκκινους τοίχους απ’ έξω, οι Ιταλοί το ονόμαζαν «Casa Rossa», δηλαδή «κόκκινο σπίτι».Έμπιστοι καπεταναίοι και αρκετοί νέοι συνεργάτες στην Πάρο και την Αντίπαρο μπήκαν κι αυτοί στο χορό της «Μυστικής Επιχείρησης». Οι Αντιπαριώτες Βασίλης και Γιάννης Πατέλης που έμεναν στον Αϊ Γιώργη, παρείχαν τροφή και στέγη σε όλους τους άντρες της βάσης. Αλλά «ουδέν κρυπτόν υπό την γοητείαν» του ήρωα Χάρη και δη στις γυναίκες… Οι «φίλες» του έμαθαν περί υποβρυχίου κι άρχισε το «αναπαριάζειν».

Σα να μην έφτανε αυτό, ξέσπασαν οι αντιζηλίες και οι απειλές ότι θα τον μαρτυρήσουν. Ο Χάρης όμως απτόητος, συνέχιζε τα ταξίδια του. Μπισκότα, εγγλέζικα τσιγάρα και κονσέρβες κατέφθαναν μυστηριωδώς στη Πάρο.

Στις 6 Ιανουαρίου 1942, οι Ιταλοί έκαναν αιφνιδιαστική έφοδο στο σπίτι του Τζαβέλλα και η ιστορία άρχισε να ξετυλίγεται ζοφερά..., με συλλήψεις σαράντα τεσσάρων ανθρώπων, εξορίες, καταδίκες σε θάνατο.

Μια αληθινή ιστορία την οποία, η συμπατριώτισσα μας, δημοσιογράφος Κατερίνα Γ. Πατέλη, μετέφερε ως ντοκιμαντέρ στην τηλεόραση της ΕΡΤ2, (με άφθονο αρχειακό υλικό και είκοσι δυο ωριαίες κασέτες μαγνητοφώνου από αυτόπτες μάρτυρες), με τίτλο «Επιχείρηση Αντίπαρος».

Πηγές: «Το Περιβόλι με τις Μπανανιές» της Κατερίνας Γ. Πατέλη, δημοσιογράφου.