Από τον θρίαμβο του Μαραθώνα, στο άδοξο τέλος στην Πάρο!

Η ελληνική ιστορία έχει κατατάξει στους καταλόγους με τα χρυσά γράμματα τον Αθηναίο στρατηγό, Μιλτιάδη, ο οποίος ήταν και ο βασικός συντελεστής της νίκης κατά των Περσών στον Μαραθώνα, το 490 π.Χ.

Ο ένδοξος στρατηγός που γεννήθηκε το 489 π.Χ. καταγόταν από μεγάλη αριστοκρατική οικογένεια, τους Φιλαΐδες, και υπήρξε τρεις φορές Ολυμπιονίκης στο άρμα.

Η ιστορία του Μιλτιάδη είναι συναρπαστική και συνεχώς ο ίδιος ήταν σε κόντρα με την κρατούσα κατάσταση της εποχής. Στη διάρκεια μιας εκστρατείας στη χερσόνησο της Κριμαίας νυμφεύθηκε την Ηγησιπύλη, κόρη του Ολόρου, βασιλιά της Θράκης.

Πήρε μέρος στην επανάσταση των Ιώνων το 499 π.Χ. και κατέλαβε τα νησιά Ίμβρο και Τένεδο, τα οποία παρέδωσε στην Αθήνα για να εγκαινιάσει φιλικές σχέσεις μαζί της. Μετά την ήττα των Ιώνων στην επανάσταση του 494 τον επόμενο χρόνο με την εμφάνιση του Περσικού στόλου στη Χερσόνησο, κατέφυγε στην Αθήνα. Φόρτωσε όλη του την περιουσία και τη προσωπική του σωματοφυλακή σε 5 πλοία και έφυγε από το κρατίδιο που διοικούσε.

Σ’ ένα από τα πλοία ήταν πλοίαρχος ο πρωτότοκος γιος του Μιλτιάδη, ο Μετίοχος. Αυτό το πλοίο αιχμαλωτίστηκε από τους Πέρσες και όλα τα πλούτη που μετέφερε με τον Μετίοχο στάλθηκαν στον βασιλιά Δαρείο, ως λάφυρα. Ο Πέρσης αυτοκράτορας φέρθηκε με ευγένεια στον Μετίοχο, διότι εκτιμούσε πολύ τον Μιλτιάδη.

Στην Αθήνα

Στην Αθήνα, παρά τις κατηγορίες που του απευθύνονταν, κυρίως από τους Αλκμεωνίδες, για τυραννία στη Χερσόνησο, πέτυχε να διοριστεί ως ένας από τους δέκα στρατηγούς για το διάστημα 490-489 π.Χ.

Οι Αθηναίοι τον θεωρούσαν τύραννο και εχθρό της δημοκρατίας διότι διατηρούσε προσωπική σωματοφυλακή όπως έκανε ο Πεισίστρατος, ο τύραννος των Αθηνών, ενώ παράλληλα καταγόταν από αριστοκρατική οικογένεια και είχε συνεργαστεί με τους Πέρσες στην εκστρατεία της Σκυθίας. Πολιτικός του αντίπαλος ήταν ο Θεμιστοκλής που επιθυμούσε να κάνει την Αθήνα ηγετική δύναμη στην Ελλάδα και να αναπτύξει ναυτικό πρόγραμμα, δημιουργώντας ένα στόλο ανίκητο. Γι’ αυτό και τον υποστήριζαν η ναυτική τάξη της Αθήνας, οι έμποροι και ορισμένοι λίγοι αριστοκράτες.

Αντίθετα, ο Μιλτιάδης, πίστευε στη συνεργασία με τη Σπάρτη και στην ανάπτυξη ενός αγροτικού προγράμματος, που υποστηριζόταν από τους πλούσιους γαιοκτήμονες αριστοκράτες και τους μεσαίους αστούς. Προσωπικός σύμμαχος του Μιλτιάδη, λόγω αριστοκρατικής καταγωγής, αλλά και επειδή είχε διακρίνει το ηγετικό του ταλέντο, ήταν ο Αριστείδης ο Δίκαιος. Αμέσως μετά την εκλογή του το 490 π. Χ. ως στρατηγός των ελληνικών δυνάμεων νίκησε τους Πέρσες στη μάχη του Μαραθώνα, αφού πέτυχε να πείσει τον Καλλίμαχο για να δοθεί εκεί η μάχη.

Πάρος – Κλασικοί Χρόνοι

Λόγω του ήπιου κλίματος –που ευνόησε τους πρώιμους οικισμούς- και η προνομιούχα γεωγραφική και στρατηγική της θέση στο Αιγαίο, η Πάρος ανέπτυξε έναν από τους παλαιότερους πολιτισμούς της Ευρώπης.

Στους Κλασσικούς χρόνους συμμετείχε στην Πρώτη Αθηναϊκή Συμμαχία, προσέφερε χρήματα σ’ αυτήν, καθώς, λόγω του μαρμάρου, ήταν πλούσια

Το 410 π.Χ. ο Αθηναίος στρατηγός Θηραμένης, πλέοντας για τον Ελλήσποντο, έφθασε στην Πάρο καταλύοντας το ολιγαρχικό πολίτευμα εγκαθιδρυμένο εκεί, από τον Λακεδαιμόνα στρατηγό Πείσανδρο.

Από το 404 έως το 378 π.Χ. το νησί τελούσε υπό την κυριαρχία των Σπαρτιατών. Στις αρχές του 4ου αιώνα π.Χ. ο Ακήρατος από τη Θάσο εκλέχθηκε άρχοντας της Πάρου και της Θάσου, κάτι που δείχνει τη στενότατη σχέση ανάμεσα στα δύο νησιά και την ύπαρξη ενός καθεστώτος «Συμπολιτείας». Το 393 π.Χ. επανέρχεται στην Πάρο η δημοκρατία μετά από δυναμική επέμβαση του Περσικού στόλου. Σημειώθηκαν σφαγές των πιο εύπορων κατοίκων που «λακώνιζαν». Το 363 π.Χ. η Πάρος τελούσε για μικρό χρονικό διάστημα υπό την κυριαρχία των Θηβαίων, ενώ το 314 π.Χ. ιδρύθηκε από τον βασιλιά της Μακεδονίας, Αντίγονο Α’, (384-301π.Χ.), το «Κοινόν των Νησιωτών» στο οποίο προσχώρησε η Πάρος.

Η εκστρατεία Μιλτιάδη

Ο στρατηγός Μιλτιάδης, το 489 π.Χ. οργάνωσε εκστρατεία στη Νάξο που είχε κατακτηθεί από τους Πέρσες, έχοντας μάλιστα πείσει τους Αθηναίους να του χορηγήσουν 70 πλοία, προκειμένου να εδραιώσει τη νίκη του.

Η εκστρατεία στη Νάξο πέτυχε και έβαλε επόμενο στόχο την Πάρο, την οποία όμως απέτυχε να καταλάβει ύστερα από 26 μέρες πολιορκίας. Ατυχώς για το Μιλτιάδη, όχι μόνο απέτυχε να καταλάβει την Πάρο, αλλά και ο ίδιος τραυματίστηκε από βέλος στον μηρό, στη διάρκεια της πολιορκίας και μετά την επιστροφή του κατηγορήθηκε για προδοσία από τον Ξάνθιππο, με την κατηγορία ότι εξεστράτευσε για προσωπικούς λόγους εναντίον της Πάρου. Γύρω από τον Ξάνθιππο, συνασπίστηκαν όλοι οι πολιτικοί αντίπαλοι του Μιλτιάδη, δηλαδή, ο Θεμιστοκλής και οι Αλκμεωνίδες. Στη δίκη του μεταφέρθηκε σε φορείο, καθώς το πόδι του είχε μολυνθεί και είχε πρηστεί και δεν μπορούσε να μετακινηθεί, ενώ τον υπερασπίστηκε μόνο ο αδερφός του ο Στησαγόρας.

Τελικά, καταδικάστηκε αρχικά σε θάνατο, αλλά αργότερα η ποινή μετατράπηκε σε πρόστιμο 50 ταλάντων, ποσό τόσο μεγάλο για την εποχή, που ούτε ο πλούσιος Μιλτιάδης δεν μπόρεσε να πληρώσει. Επειδή, δεν μπορούσε να πληρώσει το ποσό αυτό, ο Μιλτιάδης κλείστηκε στη φυλακή, όπου πέθανε λίγο αργότερα από τη γάγγραινα, λόγω της πληγής στο πόδι του.

Δ.Μ.Μ.

ΠΗΓΕΣ:

- Δ. Μπελέζος, Ι. Κωτούλας, Ν. Γιαννόπουλος. Στρατιωτική Ιστορία. Σειρά Μεγάλες Μάχες, εκδόσεις «Περισκόπιο».

- Θ. Βούλγαρης, Μ. Πασχαλίδου, Κ. Κόλιου Κ. Οι μάχες του ελληνισμού, τεύχος 1, «Το Βήμα» Ιστορία, Κυριακή 23/2/2003

- Μιχαήλ Σακελλαρίου. «Ο περσικός στόλος στο κεντρικό και στο δυτικό Αιγαίο», Ιστορία του Ελληνικού Έθνους.

- Νίκος Αλιπράντης. «Η προχριστιατιανική Πάρος από την πέμπτη χιλιετία ως το 6 π.Χ.», Παριανά, τχ.53.