Συνέντευξη Δ. Πολιτόπουλου στη "Φωνή της Πάρου" | Τι γίνεται με την κατάργηση της πλαστικής σακούλας

Ψηφίστηκε από τη Βουλή το σχέδιο νόμου για την εναλλακτική διαχείριση των συσκευασιών και άλλων προϊόντων.

Με το νέο νόμο τροποποιείται το υφιστάμενο νομοθετικό πλαίσιο για την εναλλακτική διαχείριση συσκευασιών και ρυθμίζονται θέματα του Ελληνικού Οργανισμού Ανακύκλωσης.

Επίσης, καθορίζονται εκ νέου οι όροι και προϋποθέσεις για την εναλλακτική διαχείριση των δημοτικών αποβλήτων συσκευασιών και εισάγεται πρόβλεψη για τη μείωση χρήσης της πλαστικής σακούλας. Στόχοι μέχρι το 2020 αποτελούν η ανάκτηση, η ανακύκλωση και η επαναχρησιμοποίηση σε τοπικό επίπεδο σε ποσοστό 50%, ενώ κρίνεται ως ιδιαίτερα σημαντικό το κομμάτι της διαλογής στην πηγή και η ανάκτηση του βιοαποδομήσιμου υλικού στον κάδο.

Συνέντευξη Δ. Πολιτόπουλου

Ο Κυκλαδίτης πρόεδρος του Ε.Ο.ΑΝ. (ελληνικός Οργανισμός Ανακύκλωσης), Δημήτρης Πολιτόπουλος, έδωσε συνέντευξη στην εφημερίδα μας σχετικά με το περιβαλλοντικό τέλος που εφαρμόστηκε, αλλά και τις δυνατότητες που υπάρχουν στους νησιωτικούς δήμους.

Η συνέντευξη του κ. Πολιτόπουλου, έχει ως εξής:

Μετά την ψήφιση του νόμου για την ανακύκλωση από την Ελληνική Βουλή μπορούμε να ισχυριστούμε ότι το 2018 είναι το έτος που ξεκινάμε ουσιαστικά την ανακύκλωση στη χώρα μας;

Δ.Π.: «Πιστεύω ότι τα πρώτα δείγματα ενός διαφορετικού τρόπου διαχείρισης των απορριμμάτων στην χώρα μας με την συνεργασία Δήμων – Συλλογικών Συστημάτων Εναλλακτικής Διαχείρισης – Φορέων της Κοινωνικής Αλληλέγγυας Οικονομίας αλλά και με την ενεργή συμμετοχή των πολιτών θα φανούν στο δεύτερο εξάμηνο του 2018».

Αρχίσαμε με την προσπάθεια της μείωσης χρήσης της πλαστικής σακούλας. Πώς είναι οι πρώτες ενδείξεις από τις πρώτες μέρες εφαρμογής αυτού του μέτρου;

Δ.Π.: « Από τις πρώτες μέρες εφαρμογής του μέτρου υπάρχουν πολύ θετικές ενδείξεις. Το ποσοστό των πολιτών που εναρμονίζεται σ’ αυτά τα μέτρα είναι πολύ μεγάλο. Όμως, ακριβή νούμερα και ποσά, θα έχουμε στο τέλος του Ιουνίου 2018. Πάντως οι πολίτες στην πλειοψηφία τους εγκαταλείπουν τις πλαστικές σακούλες μεταφοράς και στρέφονται προς την χρησιμοποίηση τσαντών πολλαπλών χρήσεων».

Το τέλος που πληρώνουμε για τις πλαστικές σακούλες θα βοηθήσει την προσπαθεί ενημέρωσης των πολιτών για τα ζητήματα της ανακύκλωσης γενικότερα;

Δ.Π.: «Όλα τα περιβαλλοντικά τέλη (τρία λεπτά ανά σακούλα) θα τα εισπράξει ο Ε.Ο.ΑΝ. ελπίζουμε από τέλη Μαΐου έως αρχές Ιουνίου 2018. Όλα τα χρήματα που θα εισπράξουμε θα διατεθούν για την εκπαίδευση-ενημέρωση των καταναλωτών. Ακόμα, με αυτά τα χρήματα θα διατεθούν δωρεάν τσάντες πολλαπλών χρήσεων στους καταναλωτές με την υποχρέωση να μας επιστρέφουν πλαστικές σακούλες, οι οποίες θα οδηγηθούν για ανακύκλωση». Σήμερα ανακυκλώνεται μόνο το 1% περίπου και ευελπιστούμε με τη διαδικασία που επιλέξαμε να αυξήσουμε τα ποσοστά της ανακύκλωσης και να μειώσουμε την χρήση των πλαστικών σακουλών».

Ο νέος νόμος ορίζει ότι οι ΟΤΑ θα έχουν καθοριστικό ρόλο και ευθύνη όσον αφορά τη μεγαλύτερη απόδοση στην προσπάθεια εναλλακτικής διαχείρισης αποβλήτων. Προβλέπονται συγκεκριμένα μέτρα ενίσχυσης των δήμων και ειδικά των νησιώτικων, έτσι ώστε, να μπορέσουν να ανταποκριθούν στις νέες απαιτήσεις.

Δ.Π.: «Ο νέος νόμος προβλέπει ότι οι δήμοι της χώρας από απλοί συλλέκτες θα γίνουν πλέον διαχειριστές των απορριμμάτων τους. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να συλλέγουν τα ανακυκλώσιμα υλικά σε 4 ρεύματα και έχουν την δυνατότητα να τα διαθέτουν στην αγορά μετά απο διαγωνισμό. Επιπλέον αυτών των εσόδων οι δήμοι θα έχουν έσοδα και από τα Εθνικά Συστήματα Εναλλακτικής Διαχείρισης, καθώς θα χρηματοδοτούνται επιπλέον για τη συλλογή – μεταφορά των ανακυκλώσιμων υλικών. Ως σήμερα τα παραπάνω έξοδα τα πλήρωναν οι δήμοι. Για να επιτευχθεί αυτό θα απαιτηθεί τροποποίηση των συμβάσεων όπου υπάρχουν σήμερα.. Για τους νησιωτικούς δήμους προβλέπεται επιπλέον χρηματοδότηση εφόσον επιτυγχάνουν σταθερή αύξηση των ποσοστών ανακύκλωσης».

Δηλαδή, οι δήμοι μπορούν να διαχειρίζονται τα απόβλητα της περιοχής τους. Τι μπορούν να ανακυκλώνουν και με ποιο τρόπο; Πρέπει να έχουν συγκεκριμένο σχέδιο στόχων σε ετήσια βάση;

Δ.Π.: «Οι δήμοι θα διαχειρίζονται τα απόβλητα των δημοτών τους. Στον χώρο των συσκευασιών θα διαχειρίζονται τουλάχιστον: Χαρτί, πλαστικό, μέταλλο, γυαλί. Επίσης, θα μπορούν να τα δεματοποιούν και να τα διαθέτουν στην αγορά. Οι Δήμοι είναι υποχρεωμένοι να έχουν εγγραφεί στο Ηλεκτρονικό Μητρώο Αποβλήτων (ΗΜΑ) και να δηλώνουν τι ποσότητες απορριμμάτων διαχειρίζονται και τι στόχους επιτυγχάνουν στην ανακύκλωση και στην κομποστοποίηση. Τα στοιχεία αυτά θα τα επεξεργάζεται ο ΕΟΑΝ και θα παρεμβαίνει όπου κρίνεται σκόπιμο».

Ποια μπορεί να είναι η σχέση Δήμου και ΣΣΕΔ; (Συλλογικά Συστήματα Εναλλακτικής Διαχείρισης).

Δ.Π.: «Με τον τρόπο που είπα στην προηγούμενη ερώτησή σας. Ο δήμοι θα μπορούν να προχωρούν σε νέες συμβάσεις με τα Συστήματα στις οποίες θα αναγράφονται οι υποχρεώσεις των δήμων και των Συστημάτων Εναλλακτικής Διαχείρισης που απορρέουν από τον Ν.4496/2017».

Ποιο θα είναι το οικονομικό κέρδος για τους δήμους αλλά και για τους πολίτες;

Δ.Π.: «Το οικονομικό όφελος θα προέρχεται από την πώληση των ανακυκλώσιμων υλικών και από την είσπραξη πόρων από τα Συλλογικά Συστήματα Εναλλακτικής Διαχείρισης, για τη συλλογή – μεταφορά. Με αυτόν τον τρόπο θα μειωθούν τα λειτουργικά έξοδα. Άρα θα μπορεί να υπάρξει μείωση δημοτικών τελών. Επίσης, θα υπάρχει επιπλέον μπόνους στους δήμους που αυξάνουν ετησίως τα ποσοστά ανακύκλωσης. Αντιθέτως όσοι δήμοι υστερούν σε απόδοση προβλέπονται γι’ αυτούς διοικητικά πρόστιμα.

Σημειώνω ότι οι δήμοι είναι υποχρεωμένοι να ψηφίσουν νέο κανονισμό καθαριότητας, ο οποίος θα είναι προσαρμοσμένος στη νέα νομοθεσία. Ακόμα, μετά την ψήφιση του νέου θεσμικού πλαισίου των ΦοΔΣΑ (Φορείς Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων) και το αργότερο έως το τέλος Απριλίου 2018 θα οργανωθεί ημερίδα για όλους τους δήμους της χώρας με σκοπό την ενημέρωσή τους για την εφαρμογή των νέων δεδομένων που απορρέουν από τις νέες νομοθεσίες».

Οι δήμοι μπορούν να συνεργάζονται με μεμονωμένα άτομα, με συλλόγους, σχολεία και γενικώς με συλλογικότητες για την επίτευξη των στόχων τους και σε ποια βάση;

Δ.Π.: «Βεβαίως και μπορούν να συνεργάζονται, μάλιστα αν βρεθούν πολίτες που επιθυμούν να δημιουργήσουν ΚοινΣΕπ (Κοινωνικές Συνεταιριστικές Επιχειρήσεις) και, εφόσον συμφωνεί ο κάθε δήμος θα μπορούν να συνεργαστούν στη συλλογή, διαλογή, δεματοποίηση, πώληση των ανακυκλώσιμών υλικών με την υποχρέωση υπογραφής τριμερούς συμβάσεως μεταξύ δήμου – ΣΣΕΔ – και Φορέων Κοινωνικής Αλληλέγγυας Οικονομίας».

Πρωτοπόροι δήμοι – μειώσεις τελών

Ο δήμος Βριλησσίων από το 2015 έχει σχεδιάσει το μέλλον του με βάση τις αρχές της κυκλικής οικονομίας και τα αποτελέσματα είναι ήδη πολύ ενθαρρυντικά.

Σύμφωνα με την «greenagenda», με τον βιώσιμο τρόπο διαχείρισης των αποβλήτων του, ο δήμος Βριλησσίων έχει κατορθώσει να γίνει ο πρώτoς -και μοναδικός μέχρι στιγμής- στη χώρα που μείωσε τα δημοτικά τέλη ταφής, ενώ, παράλληλα, έχει δημιουργήσει τουλάχιστον 16 θέσεις εργασίας σε υπηρεσίες καθαριότητας - ανακύκλωσης.

Στα Βριλήσσια γίνεται ανακύκλωση οργανικών αποβλήτων, διαχωρισμός γυαλιού, χαρτιού, ηλεκτρονικών και ηλεκτρικών απόβλητων, ρούχων και προχωρεί άμεσα ο διαχωρισμός των ελαίων ενώ τα ελαστικά του δημοτικού στόλου οχημάτων και μηχανημάτων καταλήγουν σε κατάλληλο σύστημα ανακύκλωσης. Στο δήμο Βριλησσίων έχουν απονεμηθεί τέσσερα βραβεία επισφραγίζοντας με αυτό τον τρόπο το σπουδαίο έργο που συντελέστηκε στον τομέα της διαχείρισης απορριμμάτων και της προστασίας του περιβάλλοντος.

Ακόμα, ο δήμος Νέου Ηρακλείου Αττικής, είναι έτοιμος να κάνει το επόμενο του βήμα στην ανακύκλωση με κύρια δράση τη διαχείριση των απορριμμάτων της πόλης. Η αρχή θα γίνει με την κομποστοποίηση βιοαποβλήτων μέσω της χρήσης του λεγόμενου καφέ κάδου, στον οποίο τα νοικοκυριά και οι επιχειρήσεις θα μπορούν να ρίχνουν τα υπολείμματα των τροφίμων, προκειμένου αυτά να ανακυκλώνονται και να επαναχρησιμοποιούνται ως κόμποστ (λίπασμα σε καλλιέργειες). Ήδη ο δήμος Ηρακλείου Αττικής έχει προμηθευτεί τους απαιτούμενους καφέ κάδους και το επόμενο διάστημα θα τους εγκαταστήσει στην πόλη, πραγματοποιώντας παράλληλα καμπάνια ενημέρωσης στους πολίτες.

Την ίδια στιγμή, στον δήμο Ηρακλείου Κρήτης, θα διανεμηθούν 1.000 οικιακοί συλλέκτες ανακύκλωσης. Κατά τη διάρκεια πρόσφατης ενημερωτικής συνάντησης στο Ηράκλειο έγινε η παρουσίαση του νέου πιλοτικού προγράμματος της δημοτικής αρχής της πόλης, το οποίο στοχεύει στην ανάπτυξη της διαλογής των απορριμμάτων στην οικιακή πηγή και στην ενίσχυση της κυκλικής οικονομίας. Παράλληλα, έγινε επίδειξη του τρόπου συναρμολόγησης του μπλε συλλέκτη ανακύκλωσης των 80 λίτρων, καθώς και της διαδικασίας διάθεσής του στους δημότες, η οποία θα γίνει από τις κατά τόπους δημοτικές ενότητες εντός των επόμενων ημερών.

Ακόμη, ειδικοί μεταλλικοί κάδοι ανακύκλωσης χαρτιού των 1.100 λίτρων έκαστος τοποθετήθηκαν σε 25 σημεία του δήμου Κηφισιάς, στο πλαίσιο σχετικού προγράμματος του Ειδικού Διαβαθμιδικού Συνδέσμου Νομού Αττικής (ΕΔΣΝΑ). Ο συγκεκριμένος Σύνδεσμος δραστηριοποιείται στον τομέα ανακύκλωσης χαρτιού με το σύστημα διαλογής στην πηγή, ενώ το συγκεκριμένο πρόγραμμα λειτουργεί παράλληλα με τη συλλογή στους μπλε κάδους χαρτιού, πλαστικού και αλουμινίου.

Πρώτο θέμα οι πλαστικές σακούλες

Σύμφωνα με τον νέο νόμο για την ανακύκλωση δεν επιτρέπεται η δωρεάν διάθεση στους καταναλωτές της πλαστικής σακούλας μεταφοράς εμπορευμάτων ή προϊόντων.

Επιπλέον, το περιβαλλοντικό τέλος που επιβάλλεται, θα έχει ανταποδοτικό χαρακτήρα και τα έσοδα θα εισπράττονται από την Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων και στη συνέχεια θα αποδίδονται στον ΕΟΑν. Υποχρεωτική καθίσταται και η αποτύπωση επί της πλαστικής σακούλας κωδικού αναφοράς των στοιχείων προέλευσης τόπου και ημερομηνίας παραγωγής. Έτσι, όλα τα καταστήματα που δίνουν πλαστικές σακούλες στους πελάτες τους, όπως οι φούρνοι και τα σούπερ μάρκετ, πρέπει να τις χρεώνουν 0,03 ευρώ+ΦΠΑ=0,04 ευρώ και από 1/1/2019 να τις χρεώνουν 0,07 ευρώ+ΦΠΑ=0,09ευρώ.

Εξαιρέσεις

Για πολύ λεπτές σακούλες, μικρότερες των 15 μικρόμετρων δε χρεώνεται περιβαλλοντικό τέλος μόνο στην περίπτωση που απαιτούνται για λόγους υγιεινής ή παρέχονται ως πρωτογενής συσκευασία χύμα (χύδην) τροφίμων. Ακόμα, εξαιρούνται οι βιοαποδομήσιμες / λιπασματοποιήσιμες πλαστικές σακούλες μεταφοράς και οι σακούλες που διατίθενται από περίπτερα και το υπαίθριο εμπόριο.

Στην πλαστική σακούλα θα πρέπει να αναγράφονται τα στοιχεία υποχρεωτικού περιεχομένου, αλλά και η αξία του επιβαλλόμενου περιβαλλοντικού τέλους με διακριτό και ευανάγνωστο τρόπο.

Στην Πάρο - Αντίπαρο

Ανενημέρωτοι οι κάτοικοι των νησιών μας βρέθηκαν μπροστά στα ταμεία των καταστημάτων. Έτσι, φάνηκε αρκετά χρονοβόρα για τους καταναλωτές η προσαρμογή στο μέτρο περιορισμού της χρήσης της πλαστικής σακούλας, ιδιαίτερα στα σούπερ μάρκετ που είναι αναγκαία η χρήση πλαστικής σακούλας μεταφοράς αγαθών.

Οι συμπολίτες μας λάμβαναν τη σχετική ενημέρωση από τους ταμίες των σούπερ μάρκετ και των άλλων επιχειρήσεων. Η συνεχής ερώτηση από τους ταμίες «θέλετε σακούλες» ήταν αυτή που προκάλεσε καθυστερήσεις, ενώ υπήρχαν και ευτράπελα από μικρότερες επιχειρήσεις που χρέωναν ακόμα και τις πολύ λεπτές σακούλες, μικρότερες των 15 μικρόμετρων.

Παρά ταύτα, οι καταναλωτές φαίνεται ότι προσαρμόστηκαν γρήγορα, τουλάχιστον σε ό,τι αφορά τις αγορές τους στα σούπερ μάρκετ, ενώ όπως είδαν οι νέες πλαστικές σακούλες που χρεώνονται είναι πιο ανθεκτικές και δεν είναι για μία χρήση μόνο. Τέλος, αρκετοί ήταν εκείνοι που ήταν ενημερωμένοι, αλλά και ευαισθητοποιημένοι στα θέματα περιβάλλοντος και είχαν προνοήσει να πάρουν μαζί τους υφασμάτινη σακούλα, ενώ άλλοι επιστράτευσαν καροτσάκια ως την ιδανικότερη λύση.

Οι βιοαποικοδομήσιμες σακούλες

Τα πάνω κάτω στην αγορά έφερε το περιβαλλοντικό τέλος στη λεπτή πλαστική σακούλα μεταφοράς, που φαίνεται να ευνοεί τη ζήτηση της σακούλας οικιακής χρήσης (σακούλες σκουπιδιών), αναδεικνύοντας ταυτόχρονα προκλήσεις για 200 Ελληνικές επιχειρήσεις οι οποίες μέχρι χθες παρήγαγαν τις λεπτές πλαστικές σακούλες.

Κατά τις εκτιμήσεις παραγόντων της αγοράς θα απαιτηθούν τουλάχιστον 3-4 μήνες για να ξεκαθαρίσει το σκηνικό σε ένα περιβάλλον όπου σχεδόν 8 στους 10 καταναλωτές έχουν συνηθίσει στη χρήση λεπτής σακούλας μεταφοράς για τα σκουπίδια, αντί ειδικής σακούλας απορριμμάτων και διαπιστώνεται έλλειψη περιβαλλοντικής κουλτούρας.

Σημειώνουμε ότι η τιμή ανά κιλό στη συμβατική πλαστική σακούλα ήταν 2 ευρώ, ενώ, στη μεγαλύτερου πάχους είναι πάνω από 4 ευρώ. Σταδιακά το κενό που αφήνει στην αγορά η λεπτή σακούλα μεταφοράς θα καλυφθεί από την επαναχρησιμοποιούμενη. Σύμφωνα με επιχειρηματίες του κλάδου, η επαναχρησιμοποιούμενη σακούλα, επειδή είναι μεγαλύτερου πάχους, θα μπορεί να χρησιμοποιείται αρκετές φορές για τα ψώνια και εν συνεχεία για τα οικιακά απορρίμματα. Προβλέπουν ότι σε πρώτη φάση το καταναλωτικό κοινό θα στραφεί σε αυτή τη λύση η οποία θα περιορίσει σε ένα βαθμό τη βλάβη στο περιβάλλον, ενώ η εικόνα στην αγορά θα αλλάξει όταν θα «έρθουν» οι βιοαποικοδομήσιμες σακούλες, που είναι πιο γνωστές σε άλλες ευρωπαϊκές αγορές.

Έτσι, υπάρχει πρόβλεψη για ενίσχυση της ζήτησης για σακούλες σκουπιδιών κάτι που επιβεβαιώνει και η εμπειρία μεγάλων εταιρειών που δραστηριοποιούνται σ’ αυτήν την αγορά.

ΠΗΓΗ: "ΦΩΝΗ ΤΗΣ ΠΑΡΟΥ" (19/1/2018)