Παριανές Μνήμες: Το σχολείο του χθες (Μέρος 2ο)

Η εμφάνιση του μαθητή: Η ομοιόμορφη εμφάνιση ήταν το σήμα κατατεθέν της μαθητικής ιδιότητας. Οι μαθητές φορούσαν πηλίκιο, που καταργήθηκε το 1964. Οι μαθήτριες μπλε ποδιά, με λευκό γιακαδάκι πλεχτό, που έκλεινε μπροστά με κουμπιά. Επίσης, στα μαλλιά τους φορούσαν άσπρη κορδέλα. Το 1982 περνάμε σε ελεύθερες ενδυματολογικές επιλογές. Επιπλέον, κάθε βδομάδα γινόταν έλεγχος αν είχαν καθαρά νύχια και κουρεμένο κεφάλι, με μαλλί του ενός πόντου.

Κάθε πρώτη Δευτέρα του μήνα γινόταν έπαρση σημαίας και τα παιδιά έψαλλαν τον εθνικό ύμνο με το βλέμμα στη γαλανόλευκη. Κάθε πρωί στην παράταξη ακουγόταν η προσευχή από όλα τα παιδιά. Ακολουθούσε το συσσίτιο: Ζεστό γάλα σε όλα τα παιδιά, που ήταν σε μορφή σκόνης και παρασκευαζόταν στην αυλή του σχολείου και κίτρινο τυρί. Οι μαθητές είχαν μαζί τους μια αλουμινένια κούπα και ψωμί και περνούσαν όλοι με τη σειρά, όπως στο στρατό, και έπαιρναν το κολατσιό τους.

Στα διαλείμματα τα αγόρια έπαιζαν κυνηγητό, κρυφτό ή κλοτσοσκούφι με αυτοσχέδιο πάνινο τόπι και τα κορίτσια έφερναν βόλτα τον αυλόγυρο, κρατώντας αγκαζέ η μια την άλλη, λέγοντας μυστικά ή ακόμα και τα μαθήματα.

Εκτός σχολείου ίσχυε η απαγόρευση κυκλοφορίας μετά τις 8 το βράδυ και η απαγόρευση παρακολούθησης, τότε, δημοσίων θεαμάτων (κινηματογράφου, θεάτρου κλπ), εκτός κι αν το σχολείο αποφάσιζε για ομαδική θέαση, για την τόσο εύπλαστη κι ευαίσθητη παιδική και εφηβική ηλικία, συνοδεία πάντοτε δασκάλων και διευθυντή μετά από αίτηση του κινηματογραφιστή ή του θιασάρχη.

Η σάκα και η πένα: Οι μαθητές πήγαιναν στο σχολείο με πάνινη τσάντα η οποία ήταν ένα συγκεκριμένο χρώμα, πολλές φορές χειροποίητη, αλλά αργότερα τη δεκαετία του ’60 αντικαταστήθηκε με δερμάτινη τσάντα, την οποία πολύ συχνά διατηρούσαν και τα 6 χρόνια, σε όλες τις τάξεις του Δημοτικού. Στη σάκα υπήρχε η πλάκα και το κοντύλι και στη συνέχεια ένα τετράδιο της γραφής, το οποίο είχε γραμμές για γραφή κειμένου, «αυλακιές», όπως τις έλεγαν, το τετράδιο της αριθμητικής, που είχε τετραγωνάκια «σπιτάκια» και το αυτοσχέδιο αριθμητήριο. Τα παιδιά προσπαθούσαν να τα κρατούν καθαρά και ατσαλάκωτα για πολύ καιρό, επειδή ο δάσκαλος έλεγε: «Το τετράδιο είναι ο καθρέφτης του μαθητή».

Ο δάσκαλος έδινε εργασίες για το σπίτι για να γραφτεί στο «καθαρό» τετράδιο από τον μαθητή. Το πρωί ήταν τα τετράδια ανοιχτά, πάνω στο θρανίο, για επιτόπιο έλεγχο από το δάσκαλο. Ο δάσκαλος εκτός από ορθογραφικά ή συντακτικά λάθη, κοίταζε αν ήταν στρογγυλά γραμμένα τα γράμματα και καλλιγραφικά τα πρώτα των λέξεων. Τα παιδιά που είχαν μελανοδοχείο με την πέννα, σε κάθε γράμμα τη βουτούσαν στο μελάνι, την τίναζαν λίγο στο πλάι και έγραφαν. Ήταν επίπονη εργασία, ειδικά στα μικρότερα παιδιά μέχρι να συνηθίσουν. Πέννες τότε υπήρχαν διαφόρων ειδών. Εκείνες που έγραφαν χονδρά γράμματα, που λεγόταν και «χήνες», επειδή η μύτη τους ήταν πλατειά σαν τη μύτη της χήνας. Υπήρχαν και οι λεπτές πέννες που έγραφαν ψιλά γράμματα, και λεγόταν «λεπτομυτάς». Υπήρχε επίσης, η «πέννα του Χί», που είχε ένα Χ στη ράχη της, και «πέννα του πετεινού» που η μύτη της έμοιαζε με τη μύτη του πετεινού». Και αυτές είχαν να κάμουν με χονδρά ή ψιλά γράμματα.Πολύ αργότερα βγήκε ένας πιο εξελιγμένος κοντυλοφόρος που είχε διαρκή χρήση στο γράψιμο χωρίς να πρέπει να τον βουτάνε συνεχώς στο μελάνι. 

Λέξεις που δεν χρησιμοποιούνται πια: πλάκα, κοντύλι, πινάκι, κοντυλοφόρος, μελανοδοχείο, στυπόχαρτο, ντυπόν, πολύγραφος, μαυροπίνακας, κ.α.

Το θρανίο: Στο παλιού τύπου θρανίο, καθόταν συνήθως τρεις μαθητές, ανάλογα τον αριθμό των παιδιών ίσως και περισσότερα. Χωριστά σε άλλες σειρές τα αγόρια σε άλλες τα κορίτσια. Το θρανίο είχε ειδικές θέσεις για να στηρίζεται το μελανοδοχείο και η επιφάνεια του ήταν λοξή και ενιαία που ακουμπούσαν τα βιβλία. Ενιαίο ήταν και το κάθισμα όπου καθόταν οι μαθητές. (συνεχίζεται…).

Χριστόδουλος Α. Μαούνης