Επιστολή - απάντηση στην κ. Χασάπη από τον κ, Μ. Ι. Χανιώτη

Διάβασα, καθυστερημένα, λόγω απουσίας μου από την Πάρο, το άρθρο της «Φωνής» μας, με τον τίτλο: «Η άλλη άποψη στο άρθρο του Μ. Ι. Χανιώτη». Νομίζω ότι ο τίτλος δεν είναι απόλυτα ακριβής αφού οι θέσεις που διατυπώνω, όπως θα φανεί πιο κάτω, δε διαφέρουν από τις θέσεις της κ. Χασάπη.

Ασυγχώρητη άγνοια θα ήταν, μετά από τη μακρότατη – εγγίζω τα ογδόντα έτη – διακονία μου στην εκκλησία, να μη γνωρίζω τη λέξη «αφορισμός» την οποία χρησιμοποιώ με την έννοια που της δίνει η Ελληνική Γραμματεία, της απομάκρυνσης, του αποχωρισμού. Δεν εννοώ το επιτίμιο, την τιμωρία που επιβάλλει η Εκκλησία σε παρεκτρεπόμενα μέλη της. Ας κολασθώ λοιπόν με την αιτιολογία ότι η λέξη γράφτηκε «ελαφρά τη χειρί».

Γνωρίζω βέβαια ότι άλλες έννοιες των ιερών κανόνων αφορούν στην εκκλησιαστική τάξη, και άλλες στη δογματική. Στην εκκλησιαστική τάξη υπάρχει ελαστικότητα στη λειτουργία τους. Άλλωστε είναι γνωστό και το «ούτως έδοξε τω Προϊσταμένω». Θεωρώ σκόπιμο να αναφέρω, γιατί πιθανόν να μην το έχουν προσέξει οι εκκλησιαζόμενοι, ορισμένες μεταβολές οφειλόμενες σ’ αυτήν την ελαστικότητα στις διάφορες ακολουθίες. Της Μ. Τεσσαρακοστής κυρίως όπου αναστρέφονται οι ώρες τελέσεως κυρίων ακολουθιών, όπως του εσπερινού που αντί να τελείται την εσπέρα, τελείται το πρωί. Τη Μ. Εβδομάδα, η ακολουθία του Όρθρου τελείται την εσπέρα, ενώ η ακολουθία του εσπερινού το πρωί. Υπενθυμίζω τους εσπερινούς: Πεντηκοστής, παραμονών των Χριστουγέννων και Θεοφανείων, αν συμπέσουν Κυριακή ή Δευτέρα. Δυσάρεστο όμως είναι ότι γίνεται από τους υπεύθυνους κατάχρηση της ελαστικότητας αυτής.

Σωστή η παρατήρηση της κ. Χασάπη ότι δεν πρέπει να επικαλούμαστε πότε τον ένα και πότε τον άλλο Πατέρα. Όμως «εγώ γαρ παρρησία έγραψα» τα ονόματα των Αγίων Πατέρων που επικαλούμαι: Βασίλειος ο Μέγας, Ιωάννης ο Χρυσόστομος, Αμβρόσιος Μεδιολάνων, Εφραίμ ο Σύρος, Αυξέντιος, Ιερώνυμος, κ.ά. Αντίθετα, οι θιασώτες της απαγόρευσης αυτής αορίστως αναφέρουν: «Οι Άγιοι Πατέρες...». Ο Θεόδωρος Γιάγκος, καθηγητής του Τμήματος Ποιμαντικής και Κοινωνικής Θεολογίας στο ΑΠΘ, στον επίλογο του πονήματός του με τίτλο: «Η Γυναίκα στη Δημόσια Λατρεία του Θεού» γράφει: «Δεν υπάρχει απαγόρευση στους αποστολικούς και πατερικούς κανόνες για την ψαλμωδία από τις γυναίκες». Γιατί δεν προσφεύγουν στον μέγιστο κανονολόγο της εκκλησίας, τον Άγιο Θεόδωρο Βαλσαμώνα προκειμένου να φωτιστούν σχετικά με την ερμηνεία που δίνει στο «ου λαλείν;».

Μου είναι αδύνατο να κατανοήσω την πείσμονα ζηλωτική εμμονή τους στην απαγόρευση από το ψάλσιμο των γυναικών. Τις δέχονται να προσφέρουν υπηρετική εργασία στον ναό (σκούπισμα, σφουγγάρισμα, ξεσκόνισμα, διευθέτηση) και τις καλούν και από τον άμβωνα και τα βημόθυρα για τον σκοπό αυτό. Τις διορίζουν σε επιτροπές της ενορίας. Τις διορίζουν εκκλησιαστικούς επιτρόπους. Τις απαγορεύουν όμως να υμνούν τον Χριστό μας δίπλα στον πατέρα, το σύζυγό, το γιό, τον αδελφό τους.

Κλείνοντας, εκφράζω τις εκ καρδίας μου ευχαριστίες στην κ. Χασάπη που δαπάνησε από το χρόνο της σχολής της, χρόνο ανάπαυσης, ψυχαγωγίας, οικογενειακής μέριμνας, μελέτης και φυσικά κατ’ οίκον εργασίας, εκπαιδευτικός γαρ, για να ασχοληθεί με τη μετριότητά μου.

Μανώλης Ι. Χανιώτης