Παριανές Μνήμες: Χλωρίδα της Πάρου και πρακτικές εφαρμογές

PARIANES_MNHMES.JPG

Κύπερη

Από το φυτό αυτό κατασκεύαζαν το χαρτί και τον πάπυρο.

Κώνειο

Κώνειο έπιναν οι γέροντες για να σταματήσουν τη ζωή τους. Μοιάζει με το σέλινο και το δηλητήριο του προέρχεται από τα φύλλα ή τη ρίζα. Οι καρποί του είναι φαρμακευτικοί.

Λειχήνα

Είδος λειχήνας που βάφονταν οι γυναίκες του 18ου αιώνα.

Λούπινο

Οι καρποί του τρώγονταν από τους φτωχούς.

Μάραθος

Με μάραθο αρωματίζουν τις ελιές της άλμης. Με τα σπέρματα του αρωματίζουν τα λουκάνικα.

Μαστιχάγκαθο

Απ’ το ωραίο αυτό και κόκκινο αγκάθι έπαιρναν ένα είδος μαστίχας, που έβγαινε από τον κομμένο σύρριζα βλαστό μετά από ώρες. Αυτή η κολλώδης ουσία χρησίμευε και για την κατασκευή ενός είδους ιξόβεργας για την παγίδευση των πουλιών.

Μολόχα

Θεωρείται και αυτή τροφή των φτωχών. Τα σπέρματα της μολόχας τα παιδιά τα έλεγαν «ψωμάκια» και τα έτρωγαν.

Μυρτιά

Σύμβολο της ομορφιάς και της νεότητας. Με τον χυμό των καρπών της έβαφαν τα μαλλιά τους μαύρα. Με μυρτιές στολίζουν τα μνημεία και την παραμονή της γιορτής αγίων ραίνουν τους κοντινούς με το εκκλησάκι δρόμους. 

Ορχιδέα

Είδη της άγριας ορχιδέας τα συναντάμε με τα ονόματα, μυροσκέλα, σαλέπι, αρσενικοβότανο, πουλάκι της Λαμπρής. Από τις ρίζες της φτιανόταν το σαλέπι ποτό μαλακτικό και θερμαντικό.

Παπαρούνα

Με το αφέψημα των καρπών της κόκκινης παπαρούνας των αγρών, κοίμιζαν τα μωρά παλαιότερα οι μανάδες. Η μήκων η υπνοφόρος δίνει το όπιον ή χασίσι, από το χυμό που βγαίνει και στερεοποιείται, όταν χαράζεται ο καρπός.

Περδικάκι

Υπήρξε καταπραϋντικό και αντιφλογιστικό φάρμακο. 

Ρετσινολαδιά

Από τα σπέρματα του δέντρου αυτού έφτιαχναν το ρετσινόλαδο.

Ρηνειά

Αρσενική συκιά. Από τα σύκα της, γίνεται το γλυκό του κουταλιού του σύκου.

Σαπουνόχορτο

Οι ρίζες και τα φύλλα του τριβόμενα με νερό, παράγουν αφρό σαν σαπούνι.

Σινάπι

Από το καλλιεργούμενο σινάπι φτιάχνεται η μουστάρδα.

Σπάρτο

Με βέργες σπάρτου έφτιαχναν οι αρχαίοι παπούτσια, ρούχα κ.α. Τα δεμάτια σταχιών δένονταν με σπάρτο. Από το σπάρτο έφτιαχναν βαφικό υγρό.

Σχινάρι ή σκίνος

Η βιοτεχνία παραγωγής ξυλοκάρβουνου, που γνώρισε ακμή στις Κυκλάδες, στηρίχτηκε πολύ στο σχινάρι.

Τύφη ή ψαθί

Απ’ αυτό κατασκευάζονται οι ψάθες.

Φίδα

Τα κλαδιά της φίδας χρησιμοποιήθηκαν για τις στέγες των σπιτιών, εξαιτίας της αντοχής τους.

Φλασκί

Με το φλασκί λύθηκαν πολλά προβλήματα καθημερινής ανάγκης.

Φλόμος

Με το γάλα του ναρκώνονται τα ψάρια. Στην Πάρο λέγεται και μαγιόξυλο και συμβολίζει τον φαλλό.

Φραγμίτης

Το αγριοκάλαμο που η φούντα του χρησίμευε για σκούπα.

Φρύγανο

Διάφορα είδη αγκαθωτών θάμνων, που χρησίμευαν ως προσάναμμα των φούρνων.

Χαρουπιά ή κουντουριδιά

Από τα χαρούπια έφτιαχναν το χαρουπόμελο. Τροφή για τους έλληνες σε δύσκολους καιρούς.

Χριστάγκαθο ή σταυράγκαθο

Από το μπουμπούκι του, έβαφαν με τον κόκκινο χυμό τα χέρια τους για το κακό μάτι.

Πηγές: «Κυκλάδες» Γαϊδουράγκαθα, ποιήματα και φίδια, του Χρίστου Γεωργούση.

Χριστόδουλος Α. Μαούνης