Παριανές Μνήμες: Γυμναστικές επιδείξεις

Το σχολικό γεγονός της χρονιάς, ήταν οι γυμναστικές επιδείξεις που καταργήθηκαν επειδή αποσυντόνιζαν το σχολείο. 

«Νους υγιής εν σώματι υγιεί». Το ρητό που εξέφραζε το εκπαιδευτικό σύστημα για πολλά χρόνια. Κάποτε η απόδειξη του υγιούς νου ήταν το «Απολυτήριο», ενώ του υγιούς σώματος οι γυμναστικές επιδείξεις. Ήταν η μεγαλύτερη εκδήλωση, το ετήσιο υπερθέαμα του σχολείου. Πρωταγωνιστές, οι μαθητές. 

Οι γυμναστικές επιδείξεις ξεκίνησαν το 1883 και καταργήθηκαν στα μέσα της δεκαετίας του 1970. Στη διάρκεια αυτών των δεκαετιών, η Ελλάδα είχε βιώσει πολέμους, τη γερμανική κατοχή, τη χούντα. Το κλίμα της εποχής απαιτούσε εκδηλώσεις τιμής, πατριωτισμού και υπερηφάνειας. Όλα αυτά αποτυπώνονταν και στην εκπαίδευση.

Το καλοκαίρι λίγο πριν το τέλος της σχολικής χρονιάς, οι μαθητές του δημοτικού και του γυμνασίου επιδείκνυαν τις γυμναστικές τους δεξιότητες μπροστά σε κοινό. Συγγενείς και μη, δάσκαλοι, ο διευθυντής του σχολείου, ο δήμαρχος, ο παπάς και αρκετοί συγχωριανοί, πήγαιναν να παρακολουθήσουν το σχολικό γεγονός της χρονιάς. 

Δάσκαλοι και μαθητές προσπαθούσαν να αποδείξουν στους θεατές ότι κατείχαν πνεύμα ομαδικότητας, τέλειο συγχρονισμό, συντονισμό και πειθαρχία. Ήθελαν να εντυπωσιάσουν και να δείξουν τη σωστή λειτουργία του εκπαιδευτικού συστήματος. Οι μαθητές αφιέρωναν χρόνο και κόπο για να πάρουν το μεγαλύτερο χειροκρότημα του κοινού. Παρελάσεις, γυμναστικές ασκήσεις, ακροβατικά, χοροί και αγώνες στίβου ήταν μερικές από τις δραστηριότητες που παρουσίαζαν στο προαύλιο του σχολείου, σε γήπεδα, ακόμα και σε υπαίθριους χώρους.  
Σε πολλά σχολεία έκαναν σκετς, αλλά και αγώνες, όπως σκυταλοδρομίες, τσουβαλοδρομίες καθώς και διάφορα παιχνίδια. Η ενδυμασία τους συνήθως ήταν τα αγόρια με μπλε παντελονάκι και λευκή μπλούζα και τα κορίτσια με μπλε φούστα και λευκή μπλούζα, ώστε τα χρώματα να παραπέμπουν στην ελληνική σημαία. Κάποιες φορές εμφανίζονταν με ολόλευκα ρούχα ή φορούσαν παραδοσιακές στολές. Την περίοδο εκείνη, δεν είχαν καταργηθεί ακόμα οι ποδιές.

Οι γυμναστικές επιδείξεις θεωρούνταν σύμβολο του ελληνισμού. Οι νικητές των αγωνισμάτων στέφονταν με δάφνινο στεφάνι και έπαιρναν έντυπη βράβευση από το διευθυντή του σχολείου. Η εκδήλωση έκλεινε με τον εθνικό ύμνο και την υποστολή της σημαίας. Η κατάργηση των γυμναστικών επιδείξεων έγινε στο πλαίσιο μιας σειράς μεταρρυθμίσεων στην Παιδεία. 

Αρκετοί υποστήριζαν τις γυμναστικές επιδείξεις λόγω ομοιογένειας, ομοιομορφίας, ρυθμικών κινήσεων, ποικίλων παραγγελμάτων με συνέπεια την πειθαρχία και την ευταξία των μαθητών και μαθητριών. Αντίθετα, από άλλους, θεωρήθηκε ότι οι γυμναστικές επιδείξεις, δημιουργούσαν σωρεία προβλημάτων στην εν γένει σχολική ζωή. Η ακριβής και συντονισμένη εξέλιξη των ασκήσεων από τους μαθητές και τις μαθήτριες απαιτούσαν πολύμηνη προετοιμασία, δημιουργούσαν εντάσεις, παρακώλυαν το συνολικό πρόγραμμα του σχολείου. Η κατάργησή τους ελευθέρωσε τους μαθητές.

Μπορεί οι γυμναστικές επιδείξεις να αποτελούν παρελθόν, οι μνήμες τους όμως είναι ακόμα ζωντανές. Οι γυμναστικές επιδείξεις αναβιώνουν ακόμα σε μερικά σχολεία και θυμίζουν στους μεγαλύτερους τα παιδικά τους χρόνια.

Πηγές: «Μηχανή του χρόνου»

Χριστόδουλος Α. Μαούνης