Προσπάθεια και στην Πάρο για την κατάργηση πλαστικών μιας χρήσης

Η παρακάτω είδηση είναι μία γροθιά στο στομάχι κάθε ανθρώπου, καθώς: «Οι περισσότερες φάλαινες-φυσητήρες που έχουν βρει τραγικό θάνατο στα νερά της ανατολικής Μεσογείου από το 2001 και μετά έχουν πεθάνει από την κατανάλωση πλαστικού. Μετά από νεκροψίες, 9 από τα 24 κήτη τα οποία βρέθηκαν νεκρά σε ελληνικά νερά έχουν βρει αργό και επώδυνο θάνατο. Το στομάχι όλων είχε «φρακάρει» από πλαστικό». Τα στοιχεία αυτά προκύπτουν από τις έρευνες που διεξάγει το Ινστιτούτο Κητολογικών Ερευνών, «Πέλαγος».

Ο επικεφαλής των θαλασσίων βιολόγων στο Ινστιτούτο, Αλέξανδρος Φραντζής, αναφέρει πως έχει βρεθεί φάλαινας-φυσητήρας γένος αρσενικού κοντά στη Μύκονο η οποία είχε καταπιεί περισσότερα από 100 πλαστικά αντικείμενα, ανάμεσα σε αυτά και πλαστικές σακούλες σαν κι εκείνες του σούπερ μάρκετ. Μάλιστα μία από αυτές ήταν από ένα μαγαζί που σέρβιρε κεμπάπ στη Θεσσαλονίκη, δηλαδή περίπου 500 μίλια μακριά.

Η επόμενη είδηση παρουσιάστηκε στις 3/6/2018 και αναφέρει: «Μια φάλαινα πιλότος πέθανε στα ανοικτά της νότιας Ταϊλάνδης αφού κατάπιε 80 πλαστικές σακούλες. Η φάλαινα έκανε εμετό πέντε σακούλες κατά τη διάρκεια της μάταιης προσπάθειας που κατέβαλαν αξιωματούχοι να τη σώσουν σ’ ένα κανάλι στην επαρχία Σόγνκλα. Οι σακούλες, που ζύγιζαν περίπου 8 κιλά, εμπόδιζαν τη φάλαινα να τραφεί κανονικά, δήλωσε ένας βιολόγος. Αν έχεις 80 πλαστικές σακούλες στο στομάχι σου, πεθαίνεις», εξήγησε ο Τον Ταμρονγκναουσαβάτ.

Οι χελώνες

Η τρίτη είδηση που δημοσιεύτηκε στις 1/6/2018 στο εγκυρότατο «greenagenda.gr», σημειώνει: «Με ένα ιδιαίτερα ανησυχητικό γεγονός βρέθηκαν αντιμέτωποι οι ερευνητές του Ινστιτούτου Θαλάσσιας Προστασίας Αρχιπέλαγος. Από τις αρχές του 2018, σε διάστημα μόλις τριών μηνών, οι ερευνητές εντόπισαν 18 περιστατικά εκβρασμών θαλάσσιων χελωνών, από τις οποίες οι 16 εντοπίστηκαν νεκρές, ενώ μόνο 2 ήταν ζωντανές αλλά σε ιδιαίτερα κακή κατάσταση».

Τα περιστατικά αυτά καταγράφηκαν στις ακτές του αν. Αιγαίου σε ακτίνα μόλις 10 ναυτικών μιλίων, μία θαλάσσια περιοχή την οποία παρακολουθούν καθημερινά οι ερευνητές του Ινστιτούτου. Ο πραγματικός συνολικός αριθμός των νεκρών χελωνών είναι άγνωστος, δεδομένου ότι σε μία χώρα όπου η ακτογραμμή που ξεπερνάει τα 18.000 χλμ., η πλειονότητα των εκβρασμών γίνεται σε δυσπρόσιτες ή απομακρυσμένες ακτές, με αποτέλεσμα οι περισσότεροι εκβρασμοί να μη γίνονται ποτέ αντιληπτοί, ιδίως εκτός της τουριστικής περιόδου.

Μία από τις θαλάσσιες χελώνες που βρέθηκε ζωντανή, ήταν μπλεγμένη σε ένα πλαστικό τσουβάλι, στο οποίο είχε εγκλωβιστεί το ένα μπροστινό της πτερύγιο και ο λαιμός της, ενώ κομμάτια πλαστικού από το τσουβάλι είχαν εισχωρήσει μέσα στο στόμα και το φάρυγγά της. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα των νεκροψιών που διενεργήθηκαν στις χελώνες που εντοπίστηκαν νεκρές, στο σύνολο σχεδόν των περιστατικών καταγράφηκαν σημάδια ανθρώπινης επίδρασης (κομμάτια πλαστικού και αλιευτικών εργαλείων στο στομάχι και το γαστρεντερικό σύστημα, κλπ).

Το πρόβλημα

Περίπου 4,8-12,7 εκατομμύρια τόνοι πλαστικού καταλήγουν κάθε χρόνο στη θάλασσα, ενώ στη Μεσόγειο επιπλέουν 1.455 τόνοι πλαστικού.

Στην Ελλάδα από τους 180.000-300.000 τόνους πλαστικής συσκευασίας που παράγονται ετησίως, μόνο ένα μικρό ποσοστό ανακυκλώνεται. Γι’ αυτό τον λόγο στις 28/5/2018 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε νέους κανόνες για τον περιορισμό της χρήσης πλαστικών προϊόντων, βάζοντας στον στόχο κυρίως μαχαιροπίρουνα, καλαμάκια, πιάτα, μπατονέτες, αλλά και μερικώς τα ποτήρια και μπουκάλια μιας χρήσης.

Οι νέοι κανόνες είναι αναλογικοί και σχεδιασμένοι για κάθε περίπτωση χωριστά, ώστε να επιτυγχάνονται τα βέλτιστα αποτελέσματα. Αυτό σημαίνει ότι διαφορετικά μέτρα θα εφαρμόζονται για διαφορετικά προϊόντα. Όταν υπάρχουν εναλλακτικά προϊόντα άμεσα διαθέσιμα και οικονομικά προσιτά, τα πλαστικά προϊόντα μιας χρήσης θα απαγορεύονται.

Κυκλάδες

Η Σίκινος γίνεται το πρώτο νησί όπου εφαρμόζεται το πρόγραμμα «Sea Change» για την αλλαγή των επιχειρηματικών πρακτικών όσον αφορά στα καλαμάκια, τα ποτήρια και τα πλαστικά είδη μιας χρήσης και την προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος

Έτσι, στο Κυκλαδίτικο νησί ξεκίνησαν δράσεις κατά των πλαστικών μιας χρήσης, μέρος της πρωτοβουλίας «SEA CHANGE» του κοινωφελούς ιδρύματος «Αθανασίου Κ. Λασκαρίδη», σε συνεργασία με τον δήμο Σικίνου.

Η συνεργασία των δύο μερών επισφραγίστηκε σε εκδήλωση που πραγματοποιήθηκε παρουσία κατοίκων και επιχειρηματιών του νησιού. Στην εκδήλωση διανεμήθηκαν δωρεάν βιοδιασπώμενα καλαμάκια και γυάλινα ποτήρια πολλαπλών χρήσεων με «αντάλλαγμα» κοινά πλαστικά, ενώ οι κάτοικοι ενημερώθηκαν για τα οφέλη της κατάργησης των πλαστικών μιας χρήσης με προβολές ντοκιμαντέρ.

Με αφετηρία τη Σίκινο, οι δράσεις του προγράμματος θα υλοποιηθούν τους επόμενους μήνες σε περισσότερα νησιά. Στόχος του προγράμματος «SEA CHANGE» του κοινωφελούς ιδρύματος «Α. Κ. Λασκαρίδη», είναι οι πολυεπίπεδες παρεμβάσεις στα νησιά για την προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος και την ενίσχυση των κατοίκων.

Πάρος – Αντίπαρος

Στα νησιά μας έχουν αρχίσει ήδη μεμονωμένες ενέργειες επιχειρηματιών για τη μείωση πλαστικών προϊόντων μίας χρήσης, όπως είναι τα πλαστικά ποτήρια και τα καλαμάκια.

Στη σχετική ιστοσελίδα «stopotirimou.gr», αναγράφονται καταστήματα εστίασης τα οποία δεν χρησιμοποιούν πλαστικά καλαμάκια, ενώ δίνονται εκπτώσεις σε πελάτες για αγορά takeaway (πακέτο) όταν πηγαίνουν το δικό τους ποτήρι πολλαπλών χρήσεων για τους χυμούς ή τον καφέ τους. Στη ιστοσελίδα «stopotirimou.gr», αναγράφονται στα νησιά μας τα παρακάτω καταστήματα: «Acaba», «Blender» και «Burger Island» στην Αντίπαρο και καφέ «Δίστρατο» στην Παροικιά. Τα καταστήματα αυτά δεν είναι τα μοναδικά, καθώς όπως πληροφορηθήκαμε υπάρχουν και άλλα στην Πάρο («Κωνστάντζα καφέ», «Hippokampos» στη Νάουσα), αλλά δεν αναγράφονται στον κατάλογο της ιστοσελίδας που πήραμε τα στοιχεία.

Η κ. Μιχαέλα Λεφάκη, από το καφέ «Δίστρατο» που επισκεφθήκαμε, προσπαθεί για την κατάργηση πλαστικών μίας χρήσης από την περσινή περίοδο. Για την κατάργηση του πλαστικού καλαμάκι χρησιμοποιεί σιδερένια, μπαμπού (φωτό 1), αλλά και κάτι εντελώς φυσικό προϊόν (καλαμάκι), που βρίσκει στους αγρούς της Πάρου. Τα φυσικά καλαμάκια τα καθαρίζει και στη συνέχεια τα «στεγνώνει» στον ήλιο, πριν αυτά πάρουν τον δρόμο τους για τους κρύους καφέδες και χυμούς (φωτό 2). Επίσης, για όλους όσοι θέλουν να πάρουν (πακέτο) χυμό ή καφέ σε δικό τους ποτήρι, προσφέρει έκπτωση. Όπως μας είπε, στην αρχή, όταν οι πελάτες έβλεπαν ότι αντί για πλαστικό καλαμάκι υπήρχε κάτι άλλο (μπαμπού, σιδερένιο, φυσικό), το κοιτούσαν λίγο περίεργα, αλλά πλέον –οι περισσότεροι- το βρίσκουν εντελώς φυσιολογικό.

Τέλος, σημειώνουμε ότι στο project «ΣτοΠοτήριΜου» μετέχουν αυτή τη στιγμή επαγγελματίες από 14 πόλεις της Ελλάδας (Αθήνα, Θεσσαλονίκη, Καστοριά, Ηράκλειο, Χανιά, Αλεξανδρούπολη, Κως, Αίγινα, Πάρος, Αντίπαρος, Βόλος, Λάρισα κ.α. ενώ οι υπεύθυνοι της προσπάθειας υποστηρίζουν ότι το «κλειδί» για να συμμετάσχει ο κόσμος είναι να μεταδοθεί το μήνυμα κυρίως από τα ίδια τα καταστήματα που φέρουν και το σήμα του πρότζεκτ, όπου φαίνεται η έκπτωση. Όπως εξήγησε στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο Ντενύς Τσουτσάγιεβ, υπεύθυνος εθελοντών στο ελληνικό γραφείο της Greenpeace, «[…] στόχος μας είναι να σταματήσει να χρησιμοποιούνται τα ποτήρια μιας χρήσης είτε είναι πλαστικά είτε χάρτινα. Θέλουμε να δείξουμε στον κόσμο ότι μπορεί να γίνει κάτι διαφορετικό και ότι το να φέρεις δικό σου ποτήρι πολλαπλών χρήσεων δεν είναι κάτι δύσκολο. Απλά μπορεί να γίνει κι αυτό μια καθημερινή συνήθεια όπως το να πίνουμε κάθε μέρα το καφεδάκι μας».