Παριανές Μνήμες: Η πανίδα της Πάρου και υπηρεσίες της

PARIANES_MNHMES.JPG

Στην πανίδα της Πάρου υπήρξαν και συνεχίζουν να υπάρχουν τα οικόσιτα ζώα, καθώς και λίγα άγρια (αγριοκούνελο, λαγός, ατσίδα, αετός, γεράκι, σαύρα, φίδι, κ.α.). Τα ζώα από τα πανάρχαια χρόνια χρησιμοποιήθηκαν και χρησιμοποιούνται και σήμερα από τον άνθρωπο για τη στήριξη της ζωής του, με σημαντικές υπηρεσίες τους. Γίνονται παραγωγοί πολλών προϊόντων όπως: (κρέας, γάλα, αυγά, μέλι, μαλλί, δέρματα, κέρατα, φτερά, κ.α.). Εκτός των της προς βρώση προϊόντων, δίνουν και τα παρακάτω: 

Δέρμα: Ο ασκός για δοχείο μεταφοράς (τουλούμι), για όργανο μουσικής (τσαμπούνα, τουμπάκι), για θήκη είδος τυριού (τουλουμίσιο), για ασπίδες. Για φορεσιές, δέρματα ζώων φορούσαν ήρωες και θεοί (προβιές), γούνες. Από δέρμα κατσίκας κάπες, ταγάρια, δισάκια. Παπούτσια από δέρμα αγελάδας. Η ρετσινιά είναι κομμάτι από δέρμα γίδας, που αλείφεται με ρετσίνι και χρησιμοποιείται σαν έμπλαστρο. Από αυτό βγήκε η φράση «μου κόλλησαν τη ρετσινιά». Το Χρυσόμαλλο δέρας από την Αργοναυτική εκστρατεία.

Κέρατα: Τα ιερά κέρατα του ταύρου και του κριού. Το κέρατο χρησιμοποιούταν σαν ποτήρι συνήθως για κρασί. Από κέρατο είναι η φλογέρα της τσαμπούνας. Το «κέρατο μου» και το «κέρατο βερνικωμένο», είναι συνηθισμένες βρισιές.

Τρίχες: Συνήθως από την ουρά αρσενικού αλόγου για τα έγχορδα όργανα, αλλά και για άλλες χρήσεις. Από τρίχες κατσίκας φτιαχνόταν η «σάουλα», η τριχιά, κάπες, χαλιά.    

Μαλλί: Το μαλλί των προβάτων τροφοδοτούσε οικιακές παραδοσιακές ασχολίες και βιοτεχνίες που εξήγαγαν διάφορα υφαντά, φλοκάτες, πουλόβερ, κλπ. Οι γεωργοί φορούσαν μάλλινη φανέλα για να τραβάει τον ιδρώτα. 

Φτερά: Τα πούπουλα της χήνας για μαξιλάρια, παπλώματα, μπουφάν και τα φτερά του παγωνιού για στολίδι, και για του κορακιού για γράψιμο.

Γάλα: Αγελαδινό, κατσικίσιο, πρόβιο, ξινόγαλο, αλλά και γαϊδούρας που το είχαν γιατρικό και σήμερα είναι υπερτροφή. Μια κουταλιά γάλα μαύρης γαϊδούρας, ήταν αρκετό για κοκίτη και ίκτερο. Η Κλεοπάτρα έκανε μπάνιο μέσα σε γάλα γαϊδούρας για να έχει όμορφο δέρμα. 

Κεντρί: Το δηλητήριο της μέλισσας ήταν γνωστό στους ανθρώπους και ως φάρμακο από τα πανάρχαια χρόνια.

Κοπριά: Βουδιές, βερβελιές, καβαλίνες, κουτσουλιές, όλες οι ακαθαρσίες των ζώων ήταν το λίπασμα στους κήπους και στα περιβόλια. 

Κρανίο: Βοδιού, αλόγου, κριού, τοποθετούσαν στα περιβόλια για σκιάχτρο και για να διώξουν το κακό.

Οπλή: Του γαϊδάρου την οπλή ή «καλύκι», τοποθετούσαν στα «ξινά» οπορωφόρα δέντρα, για το μάτι. 

Βούρδουλας: Από το γεννητικό μόριο του βοδιού (ντανάς) μαζί με το δέρμα του.

Κοχύλι: Η γνωστή μπουρού, ως μέσο ειδοποίησης. 

Φυλαχτό: Δέρμα φιδιού, κοκαλάκι νυχτερίδας, λαγοπόδαρο, έφερναν γούρι, καλοζωία.

Λάφυρα διακοσμητικά. Κέλυφος χελώνας, βαλσαμωμένα πτηνά, κεφάλια και δέρματα ζώων.

Πέρα από αυτά που μας παρέχουν, τα ζώα είναι πολύτιμα μεταφορικά μέσα, εργαλεία στις διάφορες εργασίες μας, παρέχουν συντροφιά, αναλαμβάνουν καθήκοντα φυλάκων και κυνηγών.

Πηγές: α) «Κυκλάδες» Γαϊδουράγκαθα, ποιήματα και φίδια, του Χρίστου Γεωργούση β) Αρχείο Χριστόδουλου Μαούνη.