Περί "βασιλεύσει" και "ευσεβέσι" | Του Δ.Μ.Μ.

Η αντίδραση στην ακολουθία του αγιασμού, όταν ψάλλεται το απολυτίκιο της εορτής της Υψώσεως του Τιμίου Σταυρού «σώσον Κύριε τον λαόν σου», με τη φράση «νίκας τοις βασιλεύσιν», ξεκινάει από το μακρινό 1916 (!) στον εθνικό διχασμό του λαού μας και τη διαμάχη Βασιλικών και Βενιζελικών.

Εκείνη την περίοδο πολλοί κληρικοί τάχθηκαν κατά του Ελ. Βενιζέλου και στις 12/12/1916 έγινε «πολιτικό» ανάθεμα εναντίον του προέδρου της επαναστατικής κυβέρνησης στη Θεσσαλονίκη.

Για εκείνη την πράξη ξέσπασε διχασμός και στην εκκλησία. Έτσι η εκκλησία χωρίστηκε σε βασιλόφρονες και Βενιζελικούς, ενώ υπήρχαν εκπτώσεις και σε κληρικούς με αποκορύφωμα την τιμωρία (καθαίρεση) του τότε Αρχιεπίσκοπου Θεόκλητου του Α’! (Τη θέση του Θεόκλητου του Α’ είχε λάβει στη συνέχεια ο Βενιζελικός Μελέτιος Μεταξάκης, που επιλέγει από την κυβέρνηση Βενιζέλου το 1918 παρά την απόφαση της Συνόδου να αναλάβει ο Χρυσόστομος Παπαδόπουλος). Η διαμάχη για το απολυτίκιο συνεχίζεται 100 χρόνια μετά και όπως σε όλες τις εκφράσεις του λαού μας επικρατεί φανατισμός γι’ αυτό.

Το «νίκας τοις βασιλεύσιν», κρύβει φυσικά και ιδεολογικοπολιτικό πλαίσιο καθώς οι «οπαδοί» της παραπάνω φράσης εντάσσουν τον εαυτό τους στη Μεγάλη Ρωμιοσύνη του Βυζαντίου, ενώ οι της «ευσεβέσι» εντάσσουν τον εαυτό τους στις αρχές του λαϊκού κράτους.

Ακούγοντας χθες τις παρατηρήσεις παρέας και τις συζητήσεις φίλων περί των αγιασμών των σχολείων και τι φράση ακούστηκε στο απολυτίκιο, μου ήρθε στο νου η παρέμβαση που είχε κάνει για το θέμα ο μακαρίτης Ιωάννης Χατζηφώτης που ήταν εκπρόσωπος Τύπου του Αρχιεπισκόπου Σεραφείμ, και σύμβουλος στη συνέχεια του Αρχιεπισκόπου Χριστόδουλου.

Ο Ιωάννης Χατζηφώτης -που ήταν ένα από τα πιο φωτεινά μυαλά της εποχής του- βλέποντας τον διχασμό που υπήρχε για το απολυτίκο και για να μην προκαλεί ηθελημένα ή άθελά της η εκκλησία τους πιστούς στους αγιασμούς, είχε γράψει: «[…] Ορθότερο και εκκλησιαστικότερο θα ήταν να καθιερωθεί η απαγγελία του Απολυτικίου των Θεοφανείων, το τόσο δημοφιλές και κατανυκτικό: «Εν Ιορδάνη βαπτιζομένου Σου, Κύριε, η της Τριάδος εφανερώθη προσκύνησις, του γαρ Γεννήτορος η φωνή προσεμαρτύρει Σοι αγαπητόν Σε Υιόν ονομάζουσα και το Πνεύμα εν είδει περιστεράς εβεβαίου του Λόγου το αληθές. Ο επιφανής, Χριστέ ο Θεός και τον κόσμον φωτίσας, δόξα Σοι».

Δ.Μ.Μ.