Παριανές Μνήμες: Το ιστορικό του 1ου δημ. σχολείου Παροικιάς

Το δημοτικό σχολείο Παροικιάς φαίνεται να λειτουργεί και πριν το σχολικό έτος 1883-84 σύμφωνα με τα στοιχεία που υπάρχουν από το 1883 και μετά στο βιβλίο του σχολείου με την επιγραφή «Μόνιμο βιβλίο ελέγχου Δημοτικών Σχολείων Πάρου».

Επίσης, από το 1886 ξεκινάει και η συστηματική χρήση του βιβλίου «Πρωτόκολλο εισερχομένων και εξερχομένων εγγράφων». Οι αρχές με τις οποίες αλληλογραφούσε το σχολείο έως το 1896 ήταν: ο δήμαρχος, ο νομάρχης, ο ειρηνοδίκης Νάξου και το υπουργείο, ενώ μετά το 1896 προστέθηκε και ο επιθεωρητής Σύρου.

Το σχολείο έως το σχολικό έτος 1890-91 λειτουργούσε ως μονοτάξιο, από το 1891-92 ως διτάξιο και κατόπιν επίμονων εκκλήσεων του διδασκάλου Παναγιώτη Καλλιέρου γίνεται από τις 7/7/1901 τριτάξιο μέχρι το 1905, που ξαναγίνεται διτάξιο.

Ιδρυτής του σχολείου είναι ο δήμος Πάρου ο οποίος είχε αναλάβει και την πληρωμή των διδασκάλων Πάρου και Αντιπάρου, μιας και το χωριό Αντίπαρος υπαγόταν στον δήμο Πάρου. Ο δήμος έδωσε μια μεγάλη αίθουσα (το κάτω σχολείο όπως λεγόταν-σήμερα «Σπίτι Δασκάλου»), για διδασκαλία και η οποία όταν ιδρύθηκε το δημοτικό σχολείο θηλέων (1911), παραχωρήθηκε σ’ αυτό. Ως δεύτερη αίθουσα όταν λειτουργούσε ως διτάξιο χρησιμοποιούταν ο παράπλευρος ναός του Αγίου Νικολάου, κρίθηκε ακατάλληλο όμως και το, Νοέμβριο του 1895 δόθηκε ένα κελί από την Εκατονταπυλιανή.

Στο βιβλίο «Πρακτικών και Αποφάσεων του Δημοτικού Συμβουλίου Πάρου» στις 24/10/1836 στη στήλη του προϋπολογισμού αναγράφεται: «συνδρομή του συμπολίτη μας κυρίου Αλεξάνδρου Μαύρου δια την συντήρηση της Ελληνικής Σχολής». Στο ίδιο βιβλίο αναγράφονται και οι μισθοί των διδασκάλων και τα αναγκαία για την επισκευή των σχολείων, που καταβάλλονταν από τον δήμο. Στις 2/2/1886 κοινοποιείται διαταγή για την μισθοδοσία των διδασκάλων η οποία θα καταβάλλεται από το κράτος. Δεν παύει όμως να ισχύει η υποχρέωση του δημάρχου να φροντίζει για όλες τις ανάγκες του σχολείου όπως: διορισμός διδασκάλων, κατασκευή και επιδιόρθωση θρανίων, να «διατάζει» τον νεωκόρο της Εκατονταπυλιανής να χτυπά την καμπάνα πρωί και απόγευμα για τη συνάθροιση των παιδιών για το σχολείο, να ορίζει την εξεταστική επιτροπή των ετησίων εξετάσεων, τις οποίες παρακολουθούσαν και οι κάτοικοι.

Σε πρωτόκολλο του 1892 καταβαλλόταν ενοίκιο στους δημοδιδασκάλους κατά την πληρωμή του μισθού τους, τον έλεγχο στις μισθολογικές καταστάσεις έκανε ο ειρηνοδίκης Νάξου και τον έλεγχο στα βιβλία των σχολείων, ο νομαρχιακός δημοδιδάσκαλος Σύρου.

Στην «Ιστορία περί εκπαιδεύσεως εν Ελλάδι» του Χριστόφορου Λέφα αναφέρεται στην «Αλληλοδιδακτική Μέθοδο» η οποία εφευρέθηκε στη Γαλλία 17ο-18ο αι. από τον Sarazin. Εισάχθηκε στην Ελλάδα για τη διάδοση και τη μόρφωση των διδασκάλων, από τον Γ. Κλεόβουλο, ο οποίος το 1821 δίδαξε αυτοπροσώπως στα τότε λειτουργούντα σχολεία, μεταξύ αυτών και της Πάρου. Από τα ανωτέρω λοιπόν βγαίνει το συμπέρασμα ότι το δημοτικό σχολείο Παροικιάς λειτουργούσε και πριν από το 1821.

Το διδακτήριο τύπου «Συγγρού» διτάξιο, αποτελείται από δύο αίθουσες (9μ.Χ6μ.), ένα διάδρομο (6μ.Χ3,20μ.), και ένα γραφείο (4,50μ.Χ2,70μ.). Ανεγέρθηκε το 1901 με δαπάνη του εθνικού ευεργέτη Ανδρέα Συγγρού, στο χώρο παραχωρήθηκε από τον δήμο Πάρου, με αυλή στο πίσω μέρος, με πηγάδι και τρεις τουαλέτες. Μετά την κατοχή, το κράτος έστειλε ξυλεία για την κατασκευή και επιδιόρθωση των παραθύρων του σχολείου και των καταστροφών της Εκατονταπυλιανής, από τους βομβαρδισμούς στις 14/1/1944.

Το 1958 λόγω φθοράς της ξυλοτύπου στέγης του, έγινε αντικατάσταση της με πλάκα μπετόν, καθώς και των δαπέδων που ήταν από ξύλο με μωσαϊκό. Το 1929 έγινε συγχώνευση των δύο σχολείων αρρένων και θηλέων σε ένα μικτό δημοτικό σχολείο, τριτάξιο, το 1939 έγινε πεντατάξιο, με πληθώρα μαθητών και ελλείψεις προσωπικού και αιθουσών.

Το 1944 ο δάσκαλος, Νικόλαος Κρητικός, ως διευθυντής, ξεκίνησε τις διαδικασίες για την επέκταση του διδακτηρίου και τον Σεπτέμβριο του 1949 άρχισε η ανέγερση της νέας πτέρυγας, ενώ το 1953 έγινε η πλήρης αποπεράτωση και χρήση του. Για τη επίτευξη του έργου αυτού είχε ζητηθεί να επιβληθεί διήμερη προσωπική εργασία από τους κατοίκους και επιβολή ειδικής φορολογίας στα εξαγόμενα προϊόντων (κρασί, κριθάρι, κλπ) και βέβαια τη συνδρομή του κράτους, καθώς και άδεια εράνου στο εξωτερικό.

Πηγές: «Παριανά» τευχ. 41, του Νίκου Χρ. Αλιπράντη.

Χριστόδουλος Α. Μαούνης