Παριανές Μνήμες: Το σχολείο του χθες (1ο Μέρος)

Το σχολείο, όσα χρόνια κι αν περάσουν, θα είναι πάντα χαραγμένο στη μνήμη μας και στην καρδιά μας. Έχει αλλάξει όμως πολύ σε σχέση με το παρελθόν.

Αλλιώς ήταν τα σχολικά χρόνια την εποχή των παππούδων μας και των γονιών μας, αλλιώς όταν ήμασταν εμείς στο σχολείο και είναι διαφορετικά τα πράγματα για τους μικρούς μαθητές του σήμερα.

Δωρεάν παιδεία: Τότε, τα πιο παλιά χρόνια, η Παιδεία δεν ήταν δωρεάν. Κάθε χρονιά ο μαθητής έπρεπε να πληρώσει 20 δραχμές για την εγγραφή του στην επόμενη τάξη τον Σεπτέμβριο και 10 δραχμές στο τέλος του σχολικού έτους για το ενδεικτικό.

Τότε, που το ένα ημερομίσθιο, από την ανατολή μέχρι τη δύση του ηλίου, ήταν γύρω στις 30 δραχμές. Οι μαθητές είχαν ένα κοντύλι και μία πένα και ίσως στην καλύτερη περίπτωση ένα τετράδιο και τα βιβλία τα αγόραζαν καινούρια ή μεταχειρισμένα ή τα δανειζόντουσαν από άλλα παιδιά (ή τα μεγαλύτερα αδέλφια) και τα πρόσεχαν ως κόρη οφθαλμού για να τα ξαναδώσουν στη γενιά που ερχόταν. Πολύ λίγοι μαθητές είχαν τη δυνατότητα να τα αγοράσουν. Κάθε βιβλίο κόστιζε από 5 έως 10 δραχμές, ενώ τα τετράδια κόστιζαν από 50 λεπτά της δραχμής. Τα παιδιά πήγαιναν σε ξεχωριστά σχολεία. Ήταν ανεπίτρεπτο κορίτσια και αγόρια να πηγαίνουν στο ίδιο σχολείο. Γι’ αυτό υπήρχαν τα αρρένων για τα αγόρια και τα θηλέων για τα κορίτσια. Στη συνέχεια έγιναν μικτά. Τότε τα παιδιά πήγαιναν σχολείο πρωί και απόγευμα, καθώς και το Σάββατο και φυσικά κάθε Κυριακή υπήρχε υποχρεωτικός εκκλησιασμός!   

Στις 11 Απριλίου 1964 θεσπίστηκε η δωρεάν και υποχρεωτική παιδεία!

Ο δάσκαλος, παλιά ήταν αυστηρός. Χρησιμοποιούσε τη βέργα ή το χάρακα, ή σου τραβούσε το αυτί ή τη φαβορίτα, για να τιμωρήσει τους μαθητές που έκαναν αταξίες ή δε μελετούσαν τα μαθήματά τους. Άμα έσπαγε η βέργα στο χέρι σου, ήσουν υποχρεωμένος να φέρεις άλλη την άλλη μέρα. Ο δάσκαλος, όταν έκανε μάθημα, καθόταν στην έδρα. Πάνω στην έδρα υπήρχε το μελανοδοχείο, η πένα, τα βιβλία του δασκάλου, το απουσιολόγιο, η βέργα και ένα βάζο με λουλούδια. Η έδρα ήταν πάνω σε ένα ξύλινο βάθρο.

Το βάθρο υπήρχε για να είναι ο δάσκαλος πιο ψηλά και να βλέπει καλύτερα όλους τους μαθητές. Πάνω από την έδρα στον τοίχο ήταν σε περίοπτη θέση η εικόνα του Χριστού, ή της Παναγίας, ή του Μυστικού Δείπνου. Ο δάσκαλος της εποχής εκείνης, με τα πενιχρά χρήματα που του έδινε η πολιτεία, έκανε ότι μπορούσε για να εκπληρώσει το καθήκον του, που ήταν ασφαλώς καθαρό λειτούργημα. Οι κοινότητες κατέθεταν κάποια χρήματα στο δημόσιο ταμείο της περιοχής, και από αυτά πληρώνονταν οι δάσκαλοι και οι ιερείς. Τα χρήματα ίσα που έφταναν για ένα πιάτο φαγητό! Μέσα στα πολλά προβλήματα που αντιμετώπιζαν είχαν κι από πάνω να αντιμετωπίσουν τον επιθεωρητή εκπαίδευσης που επισκεπτόταν το σχολείο για να ελέγχει το έργο τους. Έλεγχε αν ήξεραν οι μαθητές το μάθημα, αν ήταν περιποιημένα τα παιδιά και ντυμένα όπως έπρεπε. Οι μαθητές ήταν υποχρεωμένοι να παρακολουθούν με σταυρωμένα χέρια το μάθημα και να σηκώνονται όρθιοι όταν εξετάζονται. Το 1982 καταργήθηκαν οι Επιθεωρητές.

Οι μαθητές, έπρεπε να βρίσκονται από πολύ νωρίς στο σχολείο. Δεν υπήρχαν όμως, σχολεία σε κάθε χωριό με αποτέλεσμα να χρειάζεται οι μαθητές να περπατάνε μέχρι και μία ώρα μέχρι να φτάσουν, μέσα σε δύσκολες καιρικές συνθήκες. Και μην ξεχνάμε πως δεν είχανε όλα τα παιδιά παπούτσια και ζεστά ρούχα εκείνη την εποχή. Μάλιστα, μερικά παιδιά έβγαζαν τα παπούτσια και περπατούσαν όλη τη διαδρομή ως το σχολείο ξυπόλυτα, για να μην χαλάσουν το μοναδικό ζευγάρι παπούτσια που διέθεταν. Σε περιπτώσεις πολύ μακρινές η οικογένεια επιβαρυνόταν με ενοίκιο, αν είχε την οικονομική δυνατότητα. 

(συνεχίζεται…)

Χριστόδουλος Α. Μαούνης