Η πολύτιμη χαρουπιά

DHMOPOULOS.jpg

Γνωστή ως Κερωνία, Ξυλοκερατιά, Κουντουριδιά. Δέντρο αειθαλές που μπορεί να φτάσει και τα 18 μέτρα σε ύψος και ηλικία τα 100 χρόνια. Κατάλληλο για τον τόπο μας, αφού ευδοκιμεί σε άνυδρες και βραχώδεις παραθαλάσσιες περιοχές.

Βρίσκεται αυτοφυές σε πολλές περιοχές της Ελλάδας, αλλά καλλιεργείται και σε φυτώρια. Οι κηποτέχνες την χρησιμοποιούν για τον καλλωπισμό των δρόμων, πάρκων, ακόμα και ως δέντρο «οδηγό» σε μικρούς και μεγάλους κήπους.

Η χαρουπιά φυτεύεται παντού, ακόμα και στα πεζοδρόμια, λόγω του πυκνού ίσκιου της και της μηδενικής φροντίδας που χρειάζεται. Στην Κρήτη, υπάρχει το μεγαλύτερο φυσικό δάσος με χαρουπιές στην Ευρώπη, το χαρουπόδασος των τριών εκκλησιών.

Η χαρουπιά, ήταν γνωστή στους αρχαίους Έλληνες, οι οποίοι την καλλιεργούσαν για τους καρπούς της. Στην αρχαία Αίγυπτο, το έτρωγαν και το χρησιμοποιούσαν ως γλυκαντική ουσία. Οι Ισραηλινοί, έτρωγαν τα χαρούπια κατά την διάρκεια των Εβραϊκών διακοπών του «Μπισβάτ», ενώ οι Μουσουλμάνοι, κατά την διάρκεια του «Ραμαζάν», έπιναν χυμό χαρουπιού. Στην Αίγυπτο, το τρώνε μέχρι σήμερα ως σνακ, ενώ παράλληλα φτιάχνουν και ένα αναζωογονητικό ποτό, από τους λοβούς του φυτού. Χρησιμοποιείται επίσης σε ηδύποτα, που φτιάχνονται σε Τουρκία, Μάλτα, Πορτογαλία και Σικελία.

Τα άνθη βγαίνουν αρχάς φθινοπώρου, όπου συλλέγονται μαζί με τα φύλλα, ενώ οι λοβοί στα τέλη Ιουλίου, πριν ωριμάσουν. Ο καρπός μοιάζει σαν πράσινο φασόλι, ενώ όταν ωριμάσει γίνεται καφετί και είναι σκληρός και γλυκός. Κατατάσσεται δε στα όσπρια.

Το αλεσμένο περικάρπιο δίνει αλεύρι πλούσιο σε θρεπτικά συστατικά για ζωοτροφές, αλλά και για τον άνθρωπο. Το δε ξύλο της είναι σκληρό και βαρύ, κατάλληλο για πολλές και διαφορετικές χρήσεις. Τα χαρούπια είναι γλυκά, εύγευστα και θρεπτικά.

Περιέχουν πρωτεΐνες, βιταμίνες, και μέταλλα. Περιέχουν σάκχαρο σε μεγάλη αναλογία (50%). Επίσης, περιέχουν βιταμίνες Α και D, καροτίνη, κάλιο και μαγνήσιο, φώσφορο, μαγγάνιο, ασβέστιο κλπ. Έχει θετικά αποτελέσματα κατά του διαβήτη και της παχυσαρκίας, είναι εύπεπτα και δεν προκαλούν αλλεργίες.

Ένα ώριμο δέντρο που καλλιεργείται σε ευνοϊκές συνθήκες και γόνιμο έδαφος, μπορεί να αποδώσει έως και 400 κιλά «φασόλια». Η καρποφορία της συνήθως, αρχίζει στο 60-70ο έτος και συνεχίζεται για πολλά χρόνια. Η χαρουπιά, εκτός από σπουδαίο καλλωπιστικό φυτό, είναι και σπουδαίο δασικό δέντρο. Εμποδίζει την εξάπλωση της φωτιάς, αντίθετα από το πεύκο και είναι κατάλληλη για αναδασώσεις.

Οι χαρουπιές, μπορούν να αλλάξουν τη φυσιογνωμία των περιοχών, να δώσουν νέες δυνατότητες και να κάνουν τα μέρη πιο ελκυστικά για τους επισκέπτες. Διάφορα εθνικά και ευρωπαϊκά προγράμματα, χρηματοδοτούν και προωθούν κατά καιρούς, την επέκταση των φυτειών της χαρουπιάς. Αυτά πρέπει να παρακολουθούμε και να εκμεταλλευόμαστε στο νησί μας, δημιουργώντας νέες εκτάσεις καλλιεργειών, του τόσο χρήσιμου φυτού – δέντρου που είναι η χαρουπιά.

Παναγιώτης Δημόπουλος