Παριανές Μνήμες: Άνοιξαν οι Τσιγκούρες

Τσιγκούρα ή Τζιγκούρα (μεσαιωνική λέξη), σημαίνει το μέρος εκείνο που αναδίδει υγρασία ή ελάχιστο νερό, παρατηρείτε σε θέση βραχώδη και το νερό αναβλύζει από σχισμή βράχου.

Στην Πάρο τη συναντάμε σε πολλά σημεία ή ακόμα και στο οδικό δίκτυο, βλέπουμε από την άσφαλτο να αναβλύζει νερό. Υπάρχει και ρήμα «τσιγκουρεύει»… το χωράφι και δεν μπορεί να καλλιεργηθεί. Συνήθως τα σημεία αυτά μένουν χέρσα.

Με τις βροχές γινόταν απορροφήσεις απ’ το έδαφος και σε κάποια σημεία ξέσπαγε το νερό με φυσική πίεση. Στα σημεία αυτά για την καθημερινή τους εξυπηρέτηση έφτιαχναν βρύσες, αποθηκεύοντας το νερό σε δεξαμενές, πηγάδια και ποτίστρες, αλλά και στέρνες με γούρνες για κάθε λάτρα. Ήταν μια μέθοδος εξοικονόμησης ενέργειας και φυσικών πόρων για τη συλλογή και την αποθήκευση βρόχινου νερού, ώστε να χρησιμοποιηθεί ξανά και ξανά. 

Απάνω Νερό ή Επάνω Νερό, θέση κοντά στα λατομεία του Μαραθιού, όπου πηγή νερού. Καλείτε και του «Αγίου Μηνά η Στέρνα», όπου υπάρχει στέρνα εκεί, με καρυδιά και τρεχούμενο νερό.

Απάνω Βρύση, συνοικία της Νάουσας.

Ασκληπιείο, περιοχή δυτικά της Παροικιάς όπου ο ερειπωμένος ναός του Απόλλωνα, με την πηγή νερού που υδροδοτούσε τους κατοίκους στη συνοικία της Αγίας Άννας.

Αυκλάκι, η τοποθεσία δυτικά της Μάρπησσας, που μέσα στη ρεματιά τρέχει πηγαίο νερό καθ’ όλο το έτος. 

Βαθιά Γούρνα, περιοχές στην Αγκαιριά και στη Μάρπησσα.

Βροντόγουρνα, τοπωνύμιο περιοχής Δαφνών, ανατολικά του Καμαριού, στις δυτικές πλαγιές των Αγίων Πάντων. Η προέλευση του τοπωνύμιου, από τη σχηματιζόμενη στο μέρος εκείνο κοιλότητα εδάφους που μοιάζει με γούρνα, όπου μαζεύονταν τα νερά της βροχής και δημιουργούσαν θόρυβο από την ορμητικότητα με την οποία πέφτουν στη γούρνα.

Βρυσάκι, συνοικία της Νάουσας.

Βρύσες, δυτικά του Δραγουλά, κοντά στη Σκαμνιά.

Βρύσ’, 1) συνοικία των Λευκών, ανάμεσα στα περιβόλια των Κονταράτηδων, όπου υπάρχει παλαιό πηγάδι από το οποίο παλαιότερα αντλούσαν οι κάτοικοι νερό προς πόσιν. 2) Περιοχή Ανεραντζιάς. 3) Συνοικία Νάουσας.

Βρυσί, περιοχή δυτικά των Λευκών, κοντά στη μονή του Αϊ Γιάννη του Καπαρού, όπου υπάρχει πηγή ύδατος. 

Γλυφά του Άσπρου Χωριού και της Αγκαιριάς, Γλυφάδα των Μαρμάρων, Γλυφό και Γλυφός της Νάουσας, οι ονομασίες στις περιοχές αυτές προήλθαν από τα υπάρχοντα πηγάδια, των οποίων το νερό είναι υφάλμυρο (γλυφό). 

Γοργούς η Βρύση, τοπωνύμιο περιοχής Νάουσας.

Δεσπότ’ το Νερό, περιοχή των κήπων του Ασπρόπουλου στον Δριό, για τα υπάρχοντα εκεί άφθονα νερά.

Επτάβρυσες, μαγευτική τοποθεσία, όπου οι πηγές του Βρόντα ποταμού κοντά στη μονή του Αϊ Γιάννη του Καπαρού.

Καλλίτζας η Στέρνα, παλαιό τοπωνύμιο περιοχής Λευκών.

Καλό Νερό, τοπωνύμιο περιοχής Μαραθιού.

Κάτω Βρύση, τοποθεσία στην περιοχή της Πεντάνουσσας Νάουσας.

Μεγάλη Βρύση, γειτονιά της Παροικιάς κοντά στη συνοικία Ποταμός (ρέμα Φλόγα).

Μπουρδέχτ’ς, προέρχεται από το μπουρδέχτι που σημαίνει λάκκο γεμάτο νερό και γενικά τόπο που δέχεται άφθονα όμβρια νερά. Εκτός από τον χείμαρρο στις Καμάρες, έχουμε την ονομασία αυτή: 1) στις Λεύκες στον Αϊ Γιάννη του Καπαρού, 2) στην Αγκαιριά περιοχή Αγίων Θεοδώρων και 3) ΝΑ της Αγκαιριάς, πηγαίνοντας για την Τρυπητή.

Μπουτσουνάρα, τοποθεσία στο Αυκλάκι, όπου πηγή νερού.

Νερούτσικα, βόρεια των Μαρμάρων και νότια του Πλακωτού.

Παλιόστερνα, γειτονιές στις Λεύκες και στην Παροικιά.

Πηγή, τοπωνύμιο στον λόφο του Αγίου Αντωνίου στη Μάρπησσα, που αναφέρεται σε έγγραφο του 1718.   

Στέρνα, 1) Δυτικά της Παροικιάς, κοντά στο Ασκληπιείο, όπου πηγή που απέχει 150 μέτρα από την πηγή του Ασκληπιείου. 2) Τοπωνύμιο περιοχής Λευκών.

Στέρνες, βόρεια της Νάουσας, κοντά στο Φανάρι.

Στερνάκι, δυτικά της Παροικιάς, όπου πηγή νερού.

Φρέαρ, αρχαία ονομασία στην περιοχή του Κάστρου της Παροικιάς.

πηγές: «Τα Τοπωνύμια της Πάρου», του Ν. Χρ. Αλιπράντη

Χριστόδουλος Α. Μαούνης