«Mayday! Mayday!» …Λεύκες

SKORDILHS.jpg

Λεύκες. Η ημιορεινή κωμόπολη στην ενδοχώρα της Πάρου. Σήματα κατατεθέντα, ο μαρμάρινος καθεδρικός ναός, η θυσία του Νικόλα Στέλλα που απαγχονίστηκε μετά από προδοσία το 1944, η αρχιτεκτονική του χώρου αλλά και το ανοιχτό μυαλό των κατοίκων.

Οι Λεύκες έχουν κηρυχθεί Παραδοσιακός και Διατηρητέος οικισμός από το 1978. (ΦΕΚ 594/13.11.1978).

Μέσα από τον οικισμό, διέρχεται ο εντυπωσιακός μεσαιωνικός δρόμος ο  «βυζαντινός». Ήταν η κύρια οδική αρτηρία που έφερνε σε επαφή τα λεγόμενα κάτω χωριά με τις Λεύκες και το λιμάνι την Παροικιά.

Η κυκλαδίτικη αρχιτεκτονική βρίσκει έκφραση στις Λεύκες. Η διαμόρφωση του εδάφους είναι πολυεπίπεδη. Είναι κτισμένες σε 4 λόφους με άνοιγμα ορίζοντα στα ανατολικά, θέα στο ανοιχτό πέλαγος και στην γειτόνισσα Νάξο. Ο τρόπος κατασκευής των σπιτιών διαμόρφωσε γειτονιές, σκαλοπάτια, δρομάκια με καμάρες, πεζούλες και κρυψώνες, προστατεύοντας από αέρηδες και πειρατές. Το χωριό είναι σαν μια μεγάλη αυλή (ΕΡΤ 1996 Σειρά 0000007624 ). Τα σπίτια με κουκλίστικα δωμάτια, με δίδυμες εσωτερικές καμάρες, και βέβαια έξω από κάθε σπίτι τα σκαλοπάτια. Τα σκαλοπάτια… έδρανα έκφρασης εκδηλώσεων Λευκιανού χαρακτήρα. Εκεί λάμβαναν χώρα οι ατέλειωτες βεγγέρες και ήταν έδρα της κυκλαδίτικης λαϊκής σοφίας.

Γειτονιά με σκαλοπάτια που δεν καταστράφηκε ακόμη

Ο ρόλος των σκαλοπατιών -όπως σε κάθε κυκλαδονήσι- είναι κύρια η εξυπηρέτηση της ζωής. Τα κατηφορικά/ανηφορικά σοκάκια, παύουν να είναι απότομα και επικίνδυνα. Εξ άλλου η διαφορά υψομέτρου του χωριού είναι μεγάλη. Τα σκαλοπάτια και τα πλατύσκαλα, δημιουργούν πλατώματα, χώρους που ξαποσταίνει κάποιος στην απολαυστική πορεία στα σοκάκια του χωριού.  Πόσα έχουν να «διηγούνται», τα σκαλοπάτια και οι πεζούλες του χωριού. Εδώ κεντήθηκαν αριστουργήματα νησιώτικης τέχνης. Εδώ συζήτησαν τα νέα τους, κουτσομπόλεψαν την άλλη γειτονιά (κοινωνική κριτική… βέβαια) ή απόλαυσαν τη σούμα. Εδώ οι νέες/νέοι γιόρτασαν τον κλύδωνα ή έστηναν αυθόρμητα πάρτι, μίλησαν για τις κρυφές αγάπες, για τα όνειρα… Εδώ, ποιο κει στο άλλο πεζούλι, οι μεγάλοι «έλυναν» όλα τα τοπικά αλλά και παγκόσμια προβλήματα… Τα πέτρινα σκαλοπάτια εξ άλλου, δεν τα δημιούργησαν οι νησιώτες για να τους δυσκολέψουν την ζωή.

Τα τελευταία 4-5 χρόνια έχει ξεκινήσει μια αυτοκαταστροφική μανία με στόχο την παραδοσιακή αρχιτεκτονική του χώρου, τα σκαλοπάτια και τα πεζούλια. Άραγε οι ντόπιοι αιτήθηκαν να καταστραφούν ή μήπως οι αυτοαποκαλούμενοι υπεύθυνοι  του χωριού συνέβαλαν στην καταστροφή; Και δεν είναι μόνο αυτό. Έχει γεμίσει το χωριό -αυθαίρετα και χωρίς κοινωνική συγκατάθεση- με απαίσιους κάδους σκουπιδιών (ακόμη και μπροστά στα παλιά μεσαιωνικά πλυσταριά προ ετών), που αδειάζονται συχνά άπαξ του μήνα. Ενώ, η πρωτοποριακή για την εποχή της, πρακτική συλλογής σκουπιδιών (ορισμένη ώρα και ημέρα από τον «Μπάρμπα Γιάννη») που εφαρμόζεται σήμερα σε πολλά αστικά κέντρα και τουριστικούς προορισμούς της Ευρώπης ξεκίνησε στις Λεύκες.

Μπετόν στη συμβολή των σκαλοπατιών

Οι αυτοαποκαλούμενοι τοπικοί υπεύθυνοι, του κοινοτικού συμβουλίου αλλά και άτομα με θητεία στο κοινοτικό διαμέρισμα και στον «πολιτιστικό» σύλλογο Υρία, έχουν ρόλο στην προστασία των δομών ή στην καταστροφή; Το δημοτικό συμβούλιο; Ο δήμαρχος; Ποιες δημοτικές αποφάσεις συνέβαλαν στην καταστροφή της κωμόπολης; ή μήπως δεν υπάρχουν τέτοιες αποφάσεις;

Επί πλέον, ερωτήματα όπως, γιατί καταστράφηκε τμήμα του αλσυλλίου στις Λεύκες; Με ποιά σκέψη μαρμάρινοι χειροπελεκημένοι σπόνδυλοι της παλαιάς γέφυρας δίπλα στον βυζαντινό δρόμο, χρησιμοποιούνται για να εμποδίζεται το παράνομο παρκάρισμα στον οικισμό; Και… γιατί η πλακόστρωση στον κεντρικό δρόμο τον ράμνο, «επισκευάστηκε» με τόση κακοποίηση ώστε σε μη επαρκή φωτισμό να  υπάρχει κίνδυνος πτώσης περπατητών;  

Η πιθανή έλλειψη ενσυναίσθησης ή και εκπαίδευσης των τοπικών «υπεύθυνων» ίσως θα μπορούσε να αιτιολογήσει τις καταστροφές;    

Η νυν δημοτική αρχή της Πάρου, έχει γνώση των καταστροφών; Το αρμόδιο πολεοδομικό γραφείο; Οι σεβαστοί λειτουργοί της δικαιοσύνης είναι ενήμεροι για  καταστροφές παραδοσιακού και διατηρητέου οικισμού; Η ομοσπονδία συλλόγων Πάρου, το υπουργείο πολιτισμού, διεθνείς φορείς για την προστασία και διατήρηση του πολιτιστικής κληρονομιάς ξέρουν τι γίνεται σ’ αυτή την γωνιά της Ευρώπης;

Ελπίζουμε στο σταμάτημα της καταστροφής και στην επιδιόρθωση των κατεστραμμένων δομικών δομών του χωριού αν η έκκληση για παρέμβαση των αρμόδιων φορέων εισακουστεί. Με αγωνία για την επιβίωση του γενέθλιου τόπου και με ελπίδα για αποκατάσταση.

Μετά τιμής  

Παναγιώτης Γ. Σκορδίλης ΜD, PhD, EBGH

Δ/της Γαστρεντερολογικού Γ Ν Ασκληπιείου Βούλας

Δημότης  Λευκών Πάρου

Μαρμάρινοι σπόνδυλοι της παλαιάς γέφυρας δίπλα στον βυζαντινό δρόμο, ως μέσο παρεμπόδισης του παράνομου parking

Μαρμάρινοι σπόνδυλοι της παλαιάς γέφυρας δίπλα στον βυζαντινό δρόμο, ως μέσο παρεμπόδισης του παράνομου parking