Παροικιά: Φρένο στην τουριστική ανάπτυξη | Του Αλ. Γκόκα

Με πολλαπλά πιστοποιημένη την πλήρη κατάρρευση του κράτους των Αθηνών, οι τοπικές κοινωνίες είναι υποχρεωμένες πλέον να αναπτύξουν τα απαραίτητα αντανακλαστικά και τις δομές για την φροντίδα του κοινού χώρου. Το βάρος αυτού του σχεδιασμού πέφτει κυρίως στους ώμους της αυτοδιοίκησης που σήμερα περισσότερο από άλλες ιστορικές περιόδους ο ρόλος της είναι κρίσιμος. 

Στην Πάρο έχουμε την τύχη να στηριζόμαστε οικονομικά στον μοναδικό ίσως παραγωγικό κλάδο της χώρας που δεν παρέλυσε από την μεγάλη ύφεση, τον τουρισμό. 

Οι επιλογές μας στον τομέα αυτό θα είναι καθοριστικές για την συλλογική και ατομική μας επιβίωση και ευημερία. 

Βασική επιδίωξη πρέπει να είναι η βελτίωση της τουριστικής εικόνας μας κυρίως στην αγορά του εξωτερικού με στόχο την επιμήκυνση της τουριστικής περιόδου. Το μεγάλο πρόβλημα που έχουμε να επιλύσουμε, αλλά και η μεγαλύτερη δυνατότητά μας στην προσπάθειά μας αυτή, ακούει στο όνομα «Παροικία». 

Η πόλη της Πάρου είναι κατά την γνώμη μου ο σημαντικότερος ιστορικός οικισμός του Αιγαίου. Χτισμένη στη θέση μιας πλούσιας και φημισμένης αρχαίας πόλης, με εμφανή και σήμερα τα σημάδια του λαμπρού παρελθόντος της, έχει την Εκατονταπυλιανή, την μεγαλύτερη από όλους τους νησιωτικούς οικισμούς πυκνότητα αρχαιολογικών χώρων, το Ενετικό Κάστρο, χτισμένο από μέλη αρχαίων ναών, ένα από τα καλύτερα περιφερειακά αρχαιολογικά μουσεία της Ελλάδας, βυζαντινά και μεταβυζαντινά μνημεία, παραδοσιακό οικισμό με αξιόλογη δομή και ποικιλία αρχιτεκτονικών και ιστορικών στοιχείων, μεγάλη παραλία με δυτικό προσανατολισμό, σε έναν πανέμορφο κόλπο-φυσικό λιμάνι. 

Τα ανωτέρω και άλλα εξόχως τουριστικά στοιχεία την κατέστησαν στα πρώτα χρόνια της τουριστικής ανάπτυξης του νησιού δυνατό χαρτί της τουριστικής ταυτότητας της Πάρου. 

Τα τελευταία χρόνια η εικόνα αυτή έχει αντιστραφεί άρδην. Ειδικά η ευρύτερη ζώνη του λιμανιού στην περίοδο αιχμής, αλλά και πέρα απ’ αυτήν, δίνει την αίσθηση μιας ζώνης ανεξέλεγκτης ιδιωτικής δράσης, με κυκλοφοριακή ασφυξία και απουσία κάθε έννοιας δημόσιου χώρου. Μια διευρυνόμενη λιμενική ζώνη με τριτοκοσμική μορφή που απαλείφει, το ένα μετά το άλλο, τα στοιχεία της ιδιαίτερης ιστορικής ταυτότητας της πόλης. Το αποτέλεσμα είναι, από συγκριτικό πλεονέκτημα για την τουριστική ανάπτυξη αρχικά, να εξελιχθεί σε  πρόβλημα. 

Έργα που αστόχησαν (το μπάζωμα της παραλίας, η καταστροφή του κτιρίου του παλιού υγειονομικού σταθμού, οι επεμβάσεις στο κοινοτικό καφενείο, οι αποτυχημένες διαμορφώσεις κοινόχρηστων χώρων, η επέκταση του λιμανιού και η καταστροφή της πλαζ) άλλα έργα που είναι αναγκαία αλλά δεν γίνονται (απομάκρυνση εμπορικού λιμανιού, περιφερειακοί δρόμοι, σχέδιο πόλης, ανάπλαση παραλιακού μετώπου…) αλλά και οι συνέπειες της λειτουργίας διοικητικών και οικονομικών δραστηριοτήτων που θα μπορούσαν να χωροθετηθούν άλλου (Νοσοκομείο, Ειρηνοδικείο, Αστυνομία, ΚΕΠ, Τράπεζες, ΟΤΕ,…) και η αυθαίρετη λειτουργία ιδιωτών συγκρότησαν το πλαίσιο της καταστροφής του τουριστικού της χαρακτήρα. 

Λεωφορεία, ταξί, φορτηγά, βυτιοφόρα, Ι.Χ., ενοικιαζόμενα, πούλμαν, σε έναν μικρό χώρο ανεξέλεγκτης οδικής συμπεριφοράς, μια απομίμηση πίστας συγκρουόμενων σε πραγματικές συνθήκες, μαζί με το κομβόι του «περιφερειακού» είναι η πρώτη και τελευταία τραυματική εικόνα του επισκέπτη της Πάρου αλλά και μόνιμη υποβάθμιση της ζωής των κατοίκων. 

Πέρα όμως από τα θέματα χωροταξικού σχεδιασμού και μόνιμων εγκαταστάσεων και λειτουργιών, είναι ξεκάθαρο πλέον ότι η πρόθεση της δημοτικής αρχής είναι να ρυθμίζεται η κατάσταση με διαδικασίες κοινωνικού αυτοματισμού. Με διάφορες αιτιολογήσεις απορρίπτεται από μέρους της πλειοψηφίας  του Δημοτικού Συμβουλίου κάθε πρόταση για τροποποίηση παρωχημένων κανονιστικών αποφάσεων που ψηφίστηκαν πριν από πολλά χρόνια. 

Για παράδειγμα δεν συζητείται καμία κυκλοφοριακή ρύθμιση για την Παροικία με το σκεπτικό ότι το «master plan» του λιμανιού θα δώσει κυκλοφοριακές λύσεις. Όταν θα αποδειχθεί ότι αυτό δεν ισχύει θα έχουν περάσει τρία χρόνια και τότε θα επινοηθεί η ανάγκη μιας άλλης μελέτης κι έτσι θα περάσει η πενταετία. Η αδράνεια της τοπικής κοινωνίας σε συνδυασμό με την ενεργή πολιτική άποψη ότι μπορεί  η Πάρος να χωριστεί σε δύο ζώνες, μία τουριστική και μία μη τουριστική, είναι οι βασικές αιτίες δημιουργίας του προβλήματος. 

Είναι κοντόφθαλμη η λογική αυτών που πιστεύουν ότι ο μεγαλύτερος και ιστορικότερος οικισμός του νησιού μπορεί να είναι μόνο συγκοινωνιακό και διοικητικό κέντρο. Το νησί για τους ξένους είναι ενιαίος τουριστικός προορισμός. Η χώρα του νησιού δεν μπορεί να είναι έξω από το τουριστικό του προφίλ. 

Το λιμανάκι της Νάουσας είναι κατά γενική ομολογία η απόλυτη τουριστική εικόνα. Σε όλη την Πάρο υπάρχουν απαράμιλλης ομορφιάς σημεία. Αδικούνται όμως, παρά το γεγονός ότι έχουν διατηρήσει την ομορφιά τους, από την κακή τουριστική λειτουργία της Παροικίας και την επίδραση που αυτή έχει στην εικόνα του νησιού. 

Η Πάρος στην τουριστική της πορεία στον 21ο αιώνα δεν μπορεί να πάει μισή. Ανεξάρτητα όμως από την τουριστική σημασία του θέματος, η προστασία της φυσιογνωμίας του χώρου και η διατήρηση της ιστορικής του μνήμης αποτελούν συστατικά της ουσίας της κοινωνίας. 

Οι λογικές αυτές θα δοκιμαστούν και πάλι με αφορμή την εκπόνηση της μελέτης του «master plan» του λιμανιού. Αν η μελέτη αυτή διευθετήσει χρήση  εμπορικού λιμανιού στο σημείο που λειτουργούν σήμερα οι δραστηριότητες φορτοεκφόρτωσης (Βίντζι) σημαίνει ότι οι κυρίαρχες πολιτικές λογικές δεν έχουν αλλάξει. Σε αυτή την περίπτωση είναι σίγουρο ότι θα υπάρξει η προσπάθεια να εμφανιστούν οι επιλογές σαν τεχνοκρατική υπόδειξη. Η πραγματικότητα όμως θα είναι ότι θα πρόκειται για καθαρά πολιτική απόφαση.  

Ο κόσμος της Πάρου πρέπει να είναι σε εγρήγορση, να δώσει έγκαιρα σημάδια της αποφασιστικότητάς του να αλλάξει την λάθος πορεία του τόπου. Η ευθύνη μας για το «master plan» της κοινωνίας μας δε μπορεί να εκχωρηθεί σε κανέναν δήμαρχο ή μελετητή. Το ενδιαφέρον για το κοινό μέλλον μπορεί και πρέπει να αποκαταστήσει στον τόπο μας την κοινωνική συνοχή που χρόνια τώρα τα κόμματα από την μία και οι μωροφιλοδοξίες και τα συμφέροντα κάποιων από την άλλη, έπληξαν καίρια.   

ΑΛΕΞΗΣ ΓΚΟΚΑΣ
ΔΗΜΟΤΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ

ΠΗΓΗ: Έντυπη «Φωνή της Πάρου» 5/11/2016