Το Ανώτατο Δικαστήριο της χώρας μας (Συμβούλιο της Επικρατείας), σχετικά με τη θετική γνωμοδότησή του για την ανάπτυξη τουριστικής εγκατάστασης δόμησης 7.590 τ.μ στις Κολυμπήθρες, αλλά και τις ενστάσεις που έχουν εκφράσει φορείς και ο δήμος Πάρου, έστειλε επιστολή.

Η επιστολή στάλθηκε σε ιστοσελίδα (Protagon) και έχει ως εξής:

«Αθήνα, 18.8.2026

Αξιότιμε κ. Μεμή,

Ως προς το άρθρο με τίτλο «Νέο μέτωπο στην Πάρο: το ΣτΕ είπε τελικά ναι για να αλωθούν και οι Κολυμπήθρες» που αναρτήθηκε στις 12.8.2026 στον ιστότοπο https://www.protagon.gr θα θέλαμε να παρατηρήσουμε τα εξής:

Πράγματι, εκδόθηκε πρόσφατα πρακτικό του σχηματισμού Ολομελείας του Συμβουλίου της Επικρατείας επί σχεδίου διατάγματος που αφορά έγκριση ειδικού πολεοδομικού σχεδίου στην περιοχή Κολυμπηθρών στην Πάρο (Π.Ε. 68/2026 Ολομ.).

Ως προς το πρακτικό αυτό, το οποίο, κατά τον Δήμο Πάρου, έχει «προσχηματική επιχειρηματολογία» και έρχεται «σε πλήρη αντίθεση με την εκφρασθείσα με τον σαφέστερο τρόπο αντίθεση της Δημοτικής Αρχής» (πηγή: Protagon.gr «Νέο μέτωπο στην Πάρο: το ΣτΕ είπε τελικά ναι για να αλωθούν και οι Κολυμπήθρες» 12.8.2026), υπενθυμίζονται τα εξής:

Η συμμετοχή του οικείου δήμου στη διαβούλευση επί πολεοδομικών σχεδίων, αλλά και έργων που υπόκεινται σε περιβαλλοντική αδειοδότηση, δεν έχει, κατά κανόνα, τον χαρακτήρα αποφασιστικής αρμοδιότητας, ούτε, άλλωστε, θα μπορούσε να συμβεί αυτό (βλ. ΣτΕ 1910/2022 Ολομ., 3037/2008 Ολομ.). Είναι, όμως, πράγματι πολύ σημαντική ως έκφραση γνώμης. Για τον λόγο, άλλωστε, αυτό, προβλέπεται από τη νομοθεσία. Και το Συμβούλιο της Επικρατείας, είτε ως δικαιοδοτικό όργανο είτε ως γνωμοδοτικός σχηματισμός, ελέγχει επιμελώς την τήρηση της σχετικής διαδικασίας.

Το Δημοτικό Συμβούλιο Πάρου γνωμοδότησε πράγματι αρνητικά για το συγκεκριμένο πολεοδομικό σχέδιο το έτος 2017 (βλ. Π.Ε. 20/2026), αλλά το έτος 2018 ενέκρινε το σχέδιο (γνωμοδ. Δημ. Συμβ. 313/2018), όταν μάλιστα αυτό προέβλεπε πολεοδομικά μεγέθη αυξημένα σε σχέση με αυτά που εγκρίθηκαν με το πρόσφατο πρακτικό.

Τότε μάλιστα, το σχέδιο είχε κριθεί μη νόμιμο από το Συμβούλιο της Επικρατείας (Π.Ε. 109/2023), παρ’ ότι ο δήμος το είχε υιοθετήσει υπό την αρχική, βαρύτερη, εκδοχή του. Στη συνέχεια δε ο Δήμος Πάρου, επιβεβαίωσε με έγγραφό του το έτος 2022 τη θετική γνωμοδότηση του 2018. Αν, λοιπόν, η γνωμοδότηση του δήμου ήταν δεσμευτική, το σχέδιο εκείνο θα είχε εγκριθεί, αν και μεγαλύτερο από άποψη πολεοδομικών μεγεθών.

Τώρα που το σχέδιο προσαρμόστηκε στις παρατηρήσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας και τα πολεοδομικά μεγέθη μειώθηκαν ουσιωδώς, ο Δήμος Πάρου «αντιτίθεται με τον σαφέστερο τρόπο». Φυσικά, ο Δήμος Πάρου δικαιούται να μεταβάλλει απόψεις όπως όλοι. Η ανακοίνωσή του, όμως, όπως παρουσιάζεται στο protagon.gr, ότι, δηλαδή το ΣτΕ δεν αξιολόγησε την αρνητική γνώμη του, αφίσταται κατά πολύ της πραγματικότητας.

Η «προσχηματική επιχειρηματολογία», όπως χαρακτηρίζει ο δήμος τη νομική θεμελίωση του πρακτικού της Ολομελείας, συνίσταται στην προσπάθεια αποσαφήνισης της έννοιας των διατάξεων περί Ειδικών Πολεοδομικών Σχεδίων, ώστε να προστατεύεται το περιβάλλον υπό συνθήκες ασφάλειας δικαίου.

Υπενθυμίζεται ότι τα ειδικά σχέδια εισήχθησαν στη νομοθεσία τα έτη 2010 και 2011 (για τα δημόσια ακίνητα και τις στρατηγικές επενδύσεις – ν. 3894/2010 και 3986/2011) και, υπό τη σημερινή τους μορφή (ΕΧΣ – ΕΠΣ), γενικεύθηκαν το έτος 2014 (ν. 4269/2014), επεκτάθηκε η δυνατότητα εφαρμογής τους το έτος 2016 (ν. 4447/2016) και αυτό επιβεβαιώθηκε εκ νέου το έτος 2020 (ν. 4759/2020). Διαχρονικά, λοιπόν, ο νομοθέτης κάθε προέλευσης τα έχει θεωρήσει ως κατάλληλα χωροταξικά εργαλεία, η δε νομολογία παγίως επιβεβαιώνει τη συμβατότητά τους με το Σύνταγμα, ακόμη και όταν αφορούν νησιά όπως η Κέρκυρα (βλ. ΣτΕ 3874/2014 Ολομ.) ή η Μύκονος (βλ. ΣτΕ 2564/2022 Ολομ.).

Κρίνονται, όμως, αντίθετα με τον νόμο όταν υπερβαίνουν ορισμένα όρια μεγέθους και αποτυπώματος στα ίδια ή σε άλλα νησιά (Π.Ε. 196/2021, για τη Μύκονο), το ίδιο δε έγινε και με το συγκεκριμένο σχέδιο για την Πάρο (ΠΕ 109/2023), υπό την αρχική βαρύτερη εκδοχή του, αυτήν, δηλαδή, που ο Δήμος Πάρου είχε αποδεχθεί.

Το συγκεκριμένο πρακτικό, το οποίο, φυσικά, μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο επιδοκιμασίας ή κριτικής, εξέφρασε γενικές σκέψεις ενόψει της νομοθεσίας και του ισχύοντος υπέρτερου χωροταξικού σχεδιασμού και, στη συνέχεια, αξιολόγησε τα χαρακτηριστικά του συγκεκριμένου σχεδίου.

Υπενθύμισε αρχικά, ότι σχέδια όπως το προκείμενο, εφόσον, βέβαια, δεν υπερβαίνουν τα όρια της ήπιας και βιώσιμης ανάπτυξης, όπως απαιτείται ιδίως για τα ευπαθή συστήματα των νησιών, παρέχουν τα εχέγγυα της διεξοδικής μελέτης κατά το ελληνικό και ευρωπαϊκό δίκαιο (στρατηγική μελέτη -ΣΜΠΕ-, μελέτη φέρουσας ικανότητας και πολλές άλλες), αλλά και της οργανωμένης διαβούλευσης με το ενδιαφερόμενο κοινό και τους γνωμοδοτικούς φορείς.

Τα εχέγγυα αυτά δεν παρέχει, όπως κρίνεται παγίως, η διάσπαρτη εκτός σχεδίου δόμηση με μία απλή οικοδομική άδεια χωρίς στρατηγικές μελέτες, διαβούλευση με το κοινό ή οτιδήποτε ανάλογο. Τούτο, αφού μάλιστα, πολλές υπηρεσίες δόμησης, συμπεριλαμβανομένων των νησιωτικών, είναι ιδιαιτέρως επιεικείς με αιτήματα οικοδόμησης εκτός σχεδίου.

Ειδικά ο Δήμος Πάρου, αγνοώντας τη νομολογία (ΣτΕ 176/2023 Ολομ. κ.ά.), εξακολουθεί να δίνει οικοδομικές άδειες ακόμη και για ακίνητα που στερούνται προσώπου (βλ. τέτοιες περιπτώσεις στην ΣτΕ 17/2026 συμβ., όπου ο Δήμος Πάρου, ανεξάρτητα από την οικοδομησιμότητα του συγκεκριμένου ακινήτου, που θα κριθεί με την απόφαση που θα εκδοθεί, εκφράζει, πάντως, τη θέση ότι η ύπαρξη προσώπου σε κοινόχρηστο χώρο δεν αποτελεί προϋπόθεση δόμησης στο νησί.).

Ως προς το συγκεκριμένο σχέδιο, αξιολογήθηκαν από το ΣτΕ τα χαρακτηριστικά, η θέση και οι συνοδευτικές του μελέτες, αλλά και τα γενικά χαρακτηριστικά της Πάρου, η οποία, όπως διευκρινίστηκε, διαθέτει περίπου 50.000 κλίνες.

Καμία από αυτές δεν έχει εγκριθεί με τον μηχανισμό των ΕΠΣ, δηλαδή με τις προσφερόμενες από αυτό εγγυήσεις βιωσιμότητας, αφού το συγκεκριμένο ειδικό σχέδιο είναι το πρώτο που εγκρίνεται για τη νήσο Πάρο.

Ενόψει αυτών κρίθηκε, σύμφωνα και με την ειδικώς εκπονηθείσα μελέτη φέρουσας ικανότητας, η οποία είχε ζητηθεί από το ΣτΕ, ότι το σχέδιο αυτό με τις παραπάνω εγγυήσεις, το συγκεκριμένο μέγεθος και τη θέση του, που ουδόλως συμπίπτει με την ακτή, δεν υπερβαίνει την φέρουσα ικανότητα της Πάρου. Η κρίση αυτή αποτελεί εφαρμογή του Συντάγματος και του νόμου, μέρος του οποίου, μάλιστα, έχει εισαχθεί σε εναρμόνιση με το δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΜΠΕ, διαβούλευση κ.λπ.).

Το Συμβούλιο της Επικρατείας δεν χρειάζεται «προσχηματική επιχειρηματολογία» για να θεμελιώσει τις αποφάσεις και τις γνωμοδοτήσεις του, ειδικώς μάλιστα, για τα νησιά. Ούτε, φυσικά, απαξιώνει ως «προσχηματικό» το ενδιαφέρον για τα νησιά φορέων που επιτρέπουν την εκτός σχεδίου δόμηση χωρίς, εκ πρώτης όψεως, τη συνδρομή των νομίμων προϋποθέσεων. Η νομολογία του, παλαιά και πρόσφατη, εξακολουθεί να τα αντιμετωπίζει ως αντικείμενα προστασίας κατά το Σύνταγμα και το νόμο.

Το αποδεικνύουν η 176/2023 απόφαση της Ολομέλειας για τον περιορισμό της οικοδομησιμότητας χωρίς πρόσωπο, που αφορούσε την Πάτμο, η 562/2024 απόφαση που ερμήνευσε και προάσπισε το ειδικό καθεστώς ήπιας δόμησης της Αμοργού, η 1462/2024 απόφαση που επιβεβαίωσε το ειδικό καθεστώς δόμησης της Ύδρας (και πολλές ανάλογες αποφάσεις για την Πάτμο, την Σκύρο, τον Πόρο, τη Μονεμβασιά), η 115/2026 απόφαση αναστολής οικοδομών στη Σίφνο και η αντίστοιχη 69/2026 στη Μήλο, στην οποία, μάλιστα, ανέκυπταν σοβαρές αμφιβολίες για το παράδεκτοτης αιτήσεως.

Με τιμή Νικόλαος Σεκέρογλου

Πάρεδρος – Εκπρόσωπος Τύπου του Συμβουλίου της Επικρατείας».

ΠΗΓΗ