Όταν αποφάσισα να αποκτήσω κατοικία και έχτιζα το σπίτι στο οποίο ζω, σε μια περιοχή στα βόρεια της Αθήνας, έμαθα από τους μηχανικούς και τους γείτονες μια ιστορία που έμοιαζε σχεδόν γραφική.

Σε πολύ κοντινή απόσταση βρισκόταν το σπίτι του αποκαλούμενου «αρχιοικολόγου» της περιοχής. Ενός ανθρώπου που είχε προλάβει να χτίσει από τους πρώτους μέσα στο δάσος, αλλά στη συνέχεια θεωρούσε περίπου προσωπική του αποστολή να εμποδίζει οποιονδήποτε άλλον επιχειρούσε να αξιοποιήσει νόμιμα τη δική του περιουσία.

Μόλις ξεκινούσε κάποια οικοδομή σε γειτονικό οικόπεδο, προφανώς με όλες τις προβλεπόμενες άδειες, εκείνος έτρεχε στην πολεοδομία και υπέβαλλε καταγγελίες. Είχε εξασφαλίσει το δικό του σπίτι, τη δική του θέα και τη δική του ησυχία και, κατόπιν, επιθυμούσε να κλείσει την πόρτα πίσω του. Αυτός είχε δικαίωμα να εγκατασταθεί στην περιοχή. Οι υπόλοιποι όχι.

Για την ιστορία, κάποια στιγμή πούλησε το σπίτι του και εξαφανίστηκε.

Θυμήθηκα αυτή την ιστορία παρακολουθώντας όσα συνέβησαν μετά τη μεγάλη πυρκαγιά στην Πάρο και τη σύλληψη, στο πλαίσιο της αυτόφωρης διαδικασίας, του δημάρχου του νησιού, του αρμόδιου αντιδημάρχου, ενός εργολάβου και ενός οδηγού απορριμματοφόρου.

Η φωτιά εκδηλώθηκε στις 28 Ιουλίου 2026 στον χώρο του ΧΥΤΑ και, σύμφωνα με τα στοιχεία που δημοσιοποιήθηκαν, εξαπλώθηκε σε παρακείμενη έκταση. Στους τέσσερις -αν δεν κάνω λάθος- επιβλήθηκε επίσης διοικητικό πρόστιμο συνολικού ύψους 8.437,50 ευρώ. Στη συνέχεια αφέθηκαν ελεύθεροι, καθώς η υπόθεση παραμένει υπό περαιτέρω διερεύνηση.

Δεν είμαι νομικός και δεν σκοπεύω να υποκαταστήσω ούτε τον εισαγγελέα, ούτε το δικαστήριο. Το αν προκύπτουν ποινικές ευθύνες, ποιος είχε τη συγκεκριμένη αρμοδιότητα και τι ακριβώς συνέβη θα κριθεί από τα αρμόδια όργανα. Ισχύει, ασφαλώς, το τεκμήριο της αθωότητας.

Υπάρχει, όμως, και κάτι πέρα από την ποινική ευθύνη: η πολιτική ευθύνη. Και αυτή δεν μπορεί να εξαφανίζεται μέσα σε ανακοινώσεις, γραφειοκρατικούς διαχωρισμούς αρμοδιοτήτων και δημόσιες εμφανίσεις αυτολύπησης με …autocue!.

Σύμφωνα με όσα έχουν γίνει γνωστά από την έρευνα, εξετάζεται η εναπόθεση, σε μη προβλεπόμενο σημείο κοντά στον ΧΥΤΑ, κλαδιών, ανακυκλώσιμων, χαρτοκιβωτίων, οικιακών συσκευών και άλλων εύφλεκτων υλικών.

Ο δήμαρχος, από την πλευρά του, αρνήθηκε την ευθύνη, υποστηρίζοντας ότι δεν είχε αρμοδιότητα για τη λειτουργία του ΧΥΤΑ και ότι δεν είχε δοθεί συγκεκριμένη εντολή για την απόθεση των υλικών στο επίμαχο σημείο.

Εδώ βρίσκεται το μεγάλο πολιτικό και ηθικό ζήτημα.

Στην Πάρο, όπως και σε πολλά άλλα νησιά, δραστηριοποιείται εδώ και χρόνια ένας κύκλος ανθρώπων που αντιμετωπίζει σχεδόν κάθε επένδυση, κάθε ξενοδοχειακή ανάπτυξη και κάθε οικοδομική δραστηριότητα ως εξ ορισμού περιβαλλοντικό έγκλημα. Δεν εξετάζουν αν μια επένδυση είναι νόμιμη, αν διαθέτει περιβαλλοντικούς όρους, αν δημιουργεί υποδομές ή αν μπορεί να λειτουργήσει με κανόνες.

Η απάντηση είναι σχεδόν πάντοτε η ίδια: όχι σε όλα. Και έχουν και άποψη: δεν τους αρέσουν οι πισίνες, οι ξύλινες πέργκολες, τα μπλε κολοκύθια και τα πράσινα άλογα. Όχι στο δικό τους σπίτι. Στου διπλανού…

Η προστασία του περιβάλλοντος, όμως, δεν είναι το δικαίωμα μιας μειοψηφίας να επιβάλλει τις προσωπικές της επιθυμίες στο κοινωνικό σύνολο. Δεν σημαίνει ότι κάποιοι θα αποφασίζουν ποιος δικαιούται να χτίσει, ποιος να επενδύσει, ποιος να εργαστεί και ποιος να αξιοποιήσει την περιουσία του. Ούτε ότι όσοι έχουν ήδη σπίτι, επιχείρηση ή προνομιακή θέση σε έναν προορισμό μπορούν να απαιτούν να μείνει ο τόπος παγωμένος στον χρόνο, ώστε να διατηρήσουν ανέπαφη τη δική τους άνεση.

Ακόμη μεγαλύτερη είναι η υποκρισία όταν εκείνοι που υψώνουν καθημερινά το λάβαρο της οικολογίας εμφανίζονται ανίκανοι να εξασφαλίσουν τα στοιχειώδη: ασφαλή αποκομιδή, ορθολογική διαχείριση απορριμμάτων, καθαρούς χώρους, αντιπυρική προστασία και έλεγχο της ανεξέλεγκτης εναπόθεσης εύφλεκτων υλικών.

Είναι εύκολο να καταγγέλλεις μια επένδυση. Είναι πολύ δυσκολότερο να διοικείς.

Είναι εύκολο να στέλνεις προσφυγές, να καθυστερείς άδειες και να φωτογραφίζεσαι ως υπερασπιστής του περιβάλλοντος. Είναι δυσκολότερο να διασφαλίζεις ότι κλαδιά, απορρίμματα και εύφλεκτα υλικά δεν συσσωρεύονται σε χώρους που μπορεί να μετατραπούν σε εστίες καταστροφής.

Και όταν έρχεται η ώρα του απολογισμού, δεν αρκεί η εικόνα του αδικημένου τοπικού άρχοντα που διαβάζει λέξη προς λέξη μια προσεκτικά γραμμένη δήλωση και αναρωτιέται γιατί συνελήφθη. Η σύλληψη δεν ισοδυναμεί με καταδίκη. Αποτελεί, όμως, ένα εξαιρετικά σοβαρό γεγονός, το οποίο απαιτεί εξηγήσεις και όχι επικοινωνιακή θυματοποίηση.

Η πραγματική οικολογία δεν είναι «όχι σε όλα». Είναι κανόνες για όλους. Είναι νόμιμη και βιώσιμη ανάπτυξη, σοβαρές υποδομές, ευθύνη και λογοδοσία. Είναι να προστατεύεις το περιβάλλον στην πράξη και όχι να το χρησιμοποιείς ως άλλοθι για να επιβάλλεις τις ιδεοληψίες σου.

Διότι δεν μπορείς να απαγορεύεις στους άλλους να χτίσουν νόμιμα στο όνομα του περιβάλλοντος και, την ίδια στιγμή, να μην μπορείς να προστατεύσεις τον ίδιο σου τον τόπο από μια φωτιά που ξεκινά από τον χώρο των απορριμμάτων.

Αυτό δεν είναι οικολογία.

Είναι η φωτιά της υποκρισίας.

του Κωνσταντίνου Στ. Δεριζιώτη