Πέντε λόγους για τους οποίους και η νέα πρόταση της ΕΚΤΕΡ για τη δημιουργία τουριστικής εγκατάστασης στις Κολυμπήθρες της Πάρου εξακολουθεί να είναι αντισυνταγματική υποδεικνύει το Συμβούλιο της Επικρατείας.

Ο κυριότερος είναι ότι η δόμηση που προβλέπει είναι απείρως μεγαλύτερη (+1.800%) από αυτήν που επιτρέπεται σήμερα, ακόμη και στο νέο, πιο ήπιο σενάριο. Αξιοσημείωτο είναι ωστόσο ότι, παρά τη στιβαρή επιχειρηματολογία, η τελική κρίση του σχεδίου παραπέμφθηκε στην Ολομέλεια.

Η υπόθεση αφορά σχέδιο που προωθεί η τεχνική εταιρεία ΕΚΤΕΡ σε έκταση 327 στρεμμάτων στη χερσόνησο Αη Γιάννη Δέτη στις Κολυμπήθρες της Πάρου.

Το αρχικό σχέδιο περιελάμβανε τη δημιουργία μεγάλου τουριστικού συγκροτήματος με ξενοδοχείο πέντε αστέρων, τουριστικό χωριό, αθλητικές εγκαταστάσεις, εμπορικές χρήσεις και άλλα. Το έργο προωθείται με Ειδικό Πολεοδομικό Σχέδιο (ΕΠΣ), ένα είδος «πολεοδομικής ομπρέλας», που τροποποιεί a la carte τον υφιστάμενο πολεοδομικό σχεδιασμό.

Καθώς το ΕΠΣ και η μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων που το συνοδεύει εγκρίνονται με προεδρικό διάταγμα, το σχέδιο υποβλήθηκε στο ΣτΕ για προδικαστικό έλεγχο. Το καλοκαίρι του 2023, το ΣτΕ με το πρακτικό επεξεργασίας του απέρριψε το σχέδιο. Εκρινε ότι η ανάγκη να γίνουν γενναίες παρεκκλίσεις από το ισχύον πολεοδομικό σχέδιο δεν τεκμηριωνόταν επαρκώς.

Επίσης επέκρινε το Κεντρικό Πολεοδομικό Συμβούλιο (ΚΕΣΥΠΟΘΑ), καθώς ενέκρινε το σχέδιο… χωρίς να αιτιολογεί το γιατί.

Στο νέο πρακτικό επεξεργασίας (αρ. 20/2026) το ΣτΕ εξέτασε το τροποποιημένο σχέδιο προεδρικού διατάγματος που υποβλήθηκε από το ΥΠΕΝ, το οποίο αφορά ηπιότερα μεγέθη δόμησης και περιλαμβάνει και μια μελέτη φέρουσας ικανότητας για την περιοχή της Νάουσας και την Πάρο.

Το ΣτΕ καταλήγει σε πέντε λόγους για τους οποίους και το νέο σχέδιο πρέπει να απορριφθεί:

Πρώτον, διότι με αυτό επιτρέπεται η ανάπτυξη οργανωμένων τουριστικών δραστηριοτήτων εντός περιοχής ειδικής προστασίας.

Δεύτερον, γιατί το κύριο μέρος της δόμησης προβλέπεται σε περιοχή που προστατεύεται από το Γενικό Πολεοδομικό Σχέδιο Πάρου ως ιδιαιτέρου φυσικού κάλλους.

Τρίτον, διότι το ΓΠΣ περιόρισε τις ζώνες τουρισμού και αναψυχής λόγω της συνολικής επιβάρυνσης του νησιού.

Τέταρτον, διότι το σχέδιο προβλέπει τεράστια αύξηση της δόμησης σε σχέση με τα όσα προβλέπει το Γενικό Πολεοδομικό Σχέδιο: στην περιοχή όπου σχεδιάζεται να αναπτυχθεί το πεντάστερο ξενοδοχείο, από 400 τ.μ. που επιτρέπονται σήμερα προβλέπει δόμηση 7.597 τ.μ., δηλαδή 1.800% περισσότερο, ενώ επιτρέπει και πισίνες που απαγορεύονται ρητώς στην περιοχή αυτή.

Πέμπτον, γιατί οι παρεκκλίσεις από τα ισχύοντα ανατρέπουν το πρότυπο χωρικής οργάνωσης και ανάπτυξης του νησιού, το οποίο προσπαθεί να περιορίσει τις περιοχές ανάπτυξης τουριστικών δραστηριοτήτων.

Το αξιοπερίεργο στην υπόθεση είναι ότι, παρότι στην επιχειρηματολογία του το ΣτΕ δείχνει να μην αφήνει περιθώρια, τελικά παραπέμπει την εξέταση του σχεδίου από την Ολομέλεια, επικαλούμενο τη σπουδαιότητα των νομικών ζητημάτων που εγείρονται, ιδίως ως προς το όριο των προτεινόμενων πολεοδομικών παρεκκλίσεων.

Στο πρακτικό το Ε΄ τμήμα καταθέτει και μια ενδιαφέρουσα σκέψη. Περιγράφοντας τις διαφορές ανάμεσα στα δύο είδη πολεοδομικών σχεδίων (τοπικά και ειδικά), σημειώνει ότι τα ειδικά πολεοδομικά έχουν ως στόχο να οργανώσουν στον χώρο μια δραστηριότητα με υπερτοπική σημασία.

Συμπληρώνοντας ότι δεν νοείται να υπάγεται το συνόλο μιας περιοχής από ειδικό πολεοδομικό σχέδιο, καθώς αυτό είναι «δουλειά» των τοπικών πολεοδομικών σχεδίων.

Αυτή η σκέψη ενδεχομένως να επηρεάζει την επιλογή της εκπόνησης ειδικών (έναντι τοπικών) πολεοδομικών σχεδίων για το σύνολο των Δήμων Μυκόνου και Θήρας, κάτι που θα φανεί σύντομα, καθώς τα σχετικά σχέδια διαταγμάτων αναμένονται να υποβληθούν στο ΣτΕ για έλεγχο.

Γιώργος Λιάλιος